Spadek z Anglii a podatek w Polsce – jak rozliczyć?

Czy spadek z Anglii podlega podatkowi w Polsce? Test z art. 2 na dzień śmierci

W przypadku rzeczy znajdujących się za granicą oraz praw majątkowych wykonywanych za granicą podstawowe znaczenie ma art. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Nabycie takiego majątku podlega polskiemu podatkowi, jeżeli w chwili otwarcia spadku nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu na terytorium Polski.

Otwarcie spadku następuje co do zasady z chwilą śmierci spadkodawcy. Jeżeli więc spadkodawca zmarł 10 maja 2024 r., właśnie na ten dzień należy badać obywatelstwo i miejsce stałego pobytu nabywcy. Późniejsza przeprowadzka do Polski, zmiana obywatelstwa albo przeciwnie – wyjazd z Polski przed wydaniem dokumentów spadkowych – nie zmienia testu wynikającego z art. 2 dla majątku zagranicznego.

Nie należy też utożsamiać miejsca stałego pobytu z samym adresem korespondencyjnym czy każdym przypadkiem rezydencji podatkowej. Jeżeli sytuacja życiowa nabywcy w dniu śmierci była niejednoznaczna, ten element może wymagać odrębnego ustalenia.

Jeżeli w chwili otwarcia spadku nabywca nie był ani obywatelem polskim, ani osobą mającą miejsce stałego pobytu w Polsce, art. 2 sam w sobie nie obejmuje polskim podatkiem rzeczy i praw znajdujących się lub wykonywanych za granicą. Osobno trzeba jednak ocenić ewentualny majątek położony w Polsce.

Zobacz również: przy innych sprawach transgranicznych również trzeba oddzielić prawo właściwe dla spadku od polskich obowiązków podatkowych, np. przy odrzuceniu zadłużonego spadku w Niemczech.

Kiedy powstaje obowiązek podatkowy od 7 stycznia 2026 r.?

Od 7 stycznia 2026 r. art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy przewiduje, że przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Jednocześnie dodany art. 6 ust. 1c reguluje dokumenty zagraniczne. Jeżeli stwierdzenia nabycia spadku dokonuje inny niż sąd organ państwa obcego, wydanie przez ten organ dokumentu stwierdzającego nabycie spadku jest traktowane na potrzeby ustawy jak zarejestrowanie aktu poświadczenia dziedziczenia.

Nowe zasady nie obejmują automatycznie wszystkich dawnych spraw. Z przepisu przejściowego ustawy z 21 listopada 2025 r. wynika, że nowe brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 1c stosuje się wtedy, gdy odpowiednie formalne potwierdzenie nabycia nastąpiło od 7 stycznia 2026 r. Oznacza to, że nawet śmierć spadkodawcy wiele lat wcześniej nie wyklucza zastosowania nowych zasad, jeżeli kwalifikowany dokument został wydany dopiero od tej daty. Trzeba jednak ustalić, czy dokument rzeczywiście należy do kategorii wskazanej w przepisie.

Grant of Probate i Letters of Administration – co rzeczywiście potwierdzają?

W Anglii Grant of Probate służy przede wszystkim potwierdzeniu ważności testamentu oraz umocowania executora do zarządzania majątkiem zmarłego. Letters of Administration są z kolei dokumentem dającym administratorowi prawo do prowadzenia spraw spadku, gdy nie ma wykonawcy testamentu albo spadkodawca nie pozostawił testamentu.

Nie można więc automatycznie przyjąć, że każdy Grant of Probate lub każde Letters of Administration stwierdzają nabycie określonego udziału przez konkretnego beneficjenta w rozumieniu polskiego art. 6. Trzeba sprawdzić testament, zasady dziedziczenia ustawowego, treść dokumentu wydanego przez angielski organ oraz charakter prawa beneficjenta.

Znaczenie ma również sam tytuł nabycia. Osoba potocznie określana jako beneficjent testamentu może być uprawniona do udziału w pozostałości spadku, określonej kwoty, konkretnego składnika majątku albo świadczenia zależnego od warunku. Polski moment obowiązku podatkowego może być inny przy dziedziczeniu, inny przy zapisie zwykłym, a jeszcze inny przy świadczeniu wykonywanym etapami. Dlatego przed ustaleniem terminu SD-3 trzeba najpierw zakwalifikować prawnie to, co beneficjent rzeczywiście nabył.

Jedno nabycie czy nabycie w częściach?

Art. 6 ust. 1a ustawy stanowi, że jeżeli nabycie następuje w częściach, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia poszczególnych części. Przepis nie mówi jednak, że każda wypłata pieniędzy jest odrębnym nabyciem.

W angielskim postępowaniu spadkowym executor może dokonać wypłaty częściowej, a następnie zatrzymać pozostałe środki do czasu sprzedaży nieruchomości, zapłaty zobowiązań lub zamknięcia estate accounts. Jeżeli beneficjent wcześniej nabył jedno prawo do określonego udziału w spadku, dwa lub trzy techniczne przelewy mogą być jedynie wykonaniem tego samego prawa.

Inaczej będzie, gdy z testamentu lub innych dokumentów wynika, że beneficjent rzeczywiście nabywa odrębne części majątku w różnych momentach. Wtedy art. 6 ust. 1a może mieć zastosowanie. Rozstrzygające są zatem tytuł prawny i treść dokumentów, a nie liczba przelewów.

SD-3, grupa podatkowa i kwota wolna

Jeżeli nabycie podlega polskiej ustawie i nie korzysta ze zwolnienia, zeznanie SD-3 składa się zasadniczo w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Nie należy liczyć tego terminu automatycznie od dnia śmierci ani od dnia wpływu pieniędzy na konto, jeżeli przepisy wiążą obowiązek z innym zdarzeniem.

Jeżeli czysta wartość nabyć od tej samej osoby nie przekracza właściwej kwoty wolnej, zeznania co do zasady nie trzeba składać. Przy ustalaniu limitu uwzględnia się również wcześniejsze nabycia od tej samej osoby z roku ostatniego nabycia oraz z 5 lat poprzedzających ten rok.

Jeżeli spadkobierca dziedziczy po swojej ciotce i jest jej bratankiem albo siostrzeńcem, należy zasadniczo do II grupy podatkowej jako zstępny rodzeństwa. Aktualna kwota wolna dla II grupy wynosi 27 090 zł. Dla III grupy wynosi 5 733 zł, a dla I grupy 36 120 zł.

Trzeba przy tym sprawdzić rzeczywisty stopień pokrewieństwa. Potoczne określenie „ciotka” może dotyczyć również żony wuja albo osoby niespokrewnionej, co może prowadzić do innej grupy podatkowej.

Bratanek lub siostrzeniec nie należy do tzw. grupy zerowej uprawnionej do pełnego zwolnienia na formularzu SD-Z2. Zasady tego zwolnienia przy najbliższej rodzinie wyjaśnia artykuł o tym, kiedy składa się formularz SD-Z2.

Dla II grupy podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną jest ustalany według skali 7%, 9% albo 12%, zależnie od wysokości podstawy. Podatnik nie wpłaca podatku razem z SD-3. Wysokość zobowiązania ustala naczelnik urzędu skarbowego w decyzji, a podatek wynikający z decyzji płaci się zasadniczo w terminie 14 dni od jej doręczenia.

W starych, wcześniej niezgłoszonych sprawach trzeba dodatkowo sprawdzić art. 6 ust. 4 ustawy. Przepis ten może wiązać powstanie obowiązku z późniejszym stwierdzeniem nabycia pismem albo z powołaniem się na nabycie przed organem podatkowym. Nie należy więc zakładać wyłącznie na podstawie wieku spadku, że obowiązek już nie może powstać. Więcej o skutkach opóźnienia opisuje materiał dotyczący spadku zgłaszanego po terminie.

Czysta wartość spadku – które długi i ciężary można odliczyć?

Podstawą opodatkowania jest czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych, czyli ich wartość po potrąceniu długów i ciężarów. Zgodnie z art. 7 wartość ustala się według stanu rzeczy i praw z dnia nabycia oraz cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego.

Do długów i ciężarów ustawa zalicza m.in. niepokryte wcześniej koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, koszty pogrzebu i nagrobka w zwyczajowo przyjętym zakresie, koszty postępowania spadkowego, wynagrodzenie wykonawcy testamentu, obowiązki wykonania zapisów i poleceń testamentowych, wypłaty zachowku oraz inne obowiązki wynikające z przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących spadków.

Nie oznacza to jednak, że każda pozycja odjęta przez angielskiego executora od wartości estate automatycznie staje się długiem lub ciężarem w rozumieniu polskiej ustawy. Opłaty kancelarii, koszty ubezpieczenia domu, media, ochrona nieruchomości czy wydatki ponoszone do czasu sprzedaży trzeba ocenić według ich rzeczywistego charakteru i związku z nabyciem. Samo umieszczenie wydatku w estate accounts nie przesądza o możliwości odliczenia w Polsce.

Inheritance Tax w Wielkiej Brytanii

Brytyjski Inheritance Tax należy odróżnić od polskiego podatku od spadków i darowizn. W systemie angielskim podatek jest co do zasady podatkiem od majątku zmarłego i zwykle jest rozliczany przez personal representatives, w tym executora, z aktywów estate przed przekazaniem pozostałego majątku beneficjentom.

Nie daje to jednak podstawy do automatycznego odjęcia brytyjskiego podatku w polskim SD-3. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3946/21, potwierdził, że zagraniczny podatek spadkowy będący zobowiązaniem podatkowym samego spadkobiercy z tytułu nabycia spadku nie pomniejsza podstawy opodatkowania na podstawie art. 7 ustawy.

W sprawie angielskiej trzeba dodatkowo ustalić, kto był prawnym dłużnikiem Inheritance Tax, z jakiego majątku danina została zapłacona oraz jaki był zakres prawa beneficjenta. Nie można więc ani przyjmować, że każda kwota IHT wykazana w estate accounts podlega odliczeniu, ani przenosić mechanicznie na każdą angielską sprawę tezy dotyczącej podatku, który prawnie obciążał bezpośrednio spadkobiercę.

Jakie dokumenty z Anglii przygotować?

W sprawie zagranicznej sam wyciąg bankowy pokazujący wpływ pieniędzy zwykle nie wystarcza do prawidłowego ustalenia tytułu nabycia, daty obowiązku podatkowego i podstawy opodatkowania. Dokumentacja powinna pozwalać odtworzyć cały mechanizm przejścia majątku.

Warto zgromadzić w szczególności:

• akt zgonu lub inny dokument potwierdzający datę śmierci spadkodawcy,
• testament, jeżeli został sporządzony,
• Grant of Probate, Letters of Administration albo inny dokument wydany w postępowaniu spadkowym,
• pisma executora lub administratora wskazujące status i uprawnienia beneficjenta,
• estate accounts pokazujące aktywa, zobowiązania, koszty i sposób podziału pozostałego majątku,
• dokumenty dotyczące sprzedaży nieruchomości, jeżeli jej cena wpływa na wartość prawa beneficjenta,
• potwierdzenia przelewów,
• faktury i rachunki dotyczące kosztów, które mają zostać wykazane jako długi lub ciężary,
• tłumaczenia najważniejszych dokumentów na język polski, jeżeli są potrzebne do ich oceny przez urząd.

Jeżeli urząd wymaga wykazania autentyczności zagranicznego dokumentu urzędowego, może pojawić się potrzeba odpowiedniego poświadczenia, w tym apostille. Nie należy jednak zakładać, że apostille jest automatycznie konieczna dla każdego pisma executora, estate accounts czy zwykłej korespondencji kancelarii.

Czy czekać na sprzedaż domu i końcowe rozliczenie estate?

Sprzedaż domu w Anglii nie jest sama w sobie zdarzeniem, które zawsze wyznacza moment powstania polskiego obowiązku podatkowego. Jeżeli prawo beneficjenta zostało wcześniej nabyte i formalnie potwierdzone w sposób przewidziany przez ustawę, oczekiwanie na końcowe estate accounts może prowadzić do przekroczenia terminu na SD-3.

Z drugiej strony nie należy składać kolejnego zeznania tylko dlatego, że executor po kilku miesiącach wykonał drugi przelew z tego samego wcześniej nabytego prawa. Trzeba odróżnić ujawnienie nowego składnika spadku lub rzeczywiste nabycie kolejnej części od późniejszej realizacji jednego prawa.

Jeżeli po złożeniu SD-3 podatnik dowie się o rzeczy lub prawie majątkowym, którego wcześniej nie wykazał, art. 17a ust. 3 przewiduje obowiązek złożenia korekty zeznania w terminie 14 dni od dnia, w którym dowiedział się o jego nabyciu. Nie jest to jednak podstawa do traktowania każdego późniejszego przelewu jako nowego nabycia.

Także brytyjski próg Inheritance Tax nie wyznacza polskiego obowiązku. Fakt, że w Wielkiej Brytanii od roku podatkowego 2009/2010 funkcjonuje podstawowy próg 325 000 funtów, dotyczy brytyjskiego systemu i nie zastępuje polskich kwot wolnych ani zasad składania SD-3.

FAQ

Czy każdy spadek z Anglii trzeba zgłosić w Polsce?

Nie. Przy majątku zagranicznym najpierw stosuje się test z art. 2 ustawy. Znaczenie ma to, czy w chwili otwarcia spadku nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu w Polsce. Dopiero później ustala się grupę podatkową, kwotę wolną, ewentualne zwolnienie i obowiązek złożenia formularza.

Czy Grant of Probate rozpoczyna miesięczny termin na SD-3?

Nie można tego przyjąć automatycznie. Grant of Probate przede wszystkim potwierdza testament i umocowanie executora do zarządzania estate. Trzeba ustalić, czy w konkretnym przypadku dokument rzeczywiście stwierdza nabycie przez beneficjenta w rozumieniu polskich przepisów albo czy właściwy moment wynika z innego dokumentu lub z innego tytułu nabycia.

Czy każdą transzę od executora trzeba rozliczać osobnym SD-3?

Nie. Art. 6 ust. 1a dotyczy sytuacji, w której samo nabycie następuje w częściach. Jeżeli executor jedynie wypłaca w kilku przelewach środki należne z jednego wcześniej nabytego prawa, liczba przelewów nie tworzy automatycznie kolejnych momentów obowiązku podatkowego.

Czy można odliczyć Inheritance Tax i opłaty prawników?

Nie automatycznie. Każdą pozycję trzeba zakwalifikować według art. 7 polskiej ustawy. Zagraniczny podatek będący zobowiązaniem samego spadkobiercy z tytułu nabycia nie pomniejsza polskiej podstawy opodatkowania. W przypadku angielskiego IHT rozliczanego z estate należy ustalić, kto był zobowiązany do zapłaty i jaki był charakter prawa beneficjenta. Podobnie honoraria prawników są odliczalne tylko wtedy, gdy ich charakter pozwala zaliczyć je do długów lub ciężarów przewidzianych przez ustawę.

Kiedy płaci się podatek po złożeniu SD-3?

Podatnik nie wpłaca podatku w momencie składania SD-3. Naczelnik urzędu skarbowego ustala podatek w decyzji. Po jej doręczeniu należność płaci się zasadniczo w terminie 14 dni.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 478 – ELI.
• Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn, Dz.U. 2025 poz. 1854 – ELI.
• Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 stycznia 2024 r., III FSK 3946/21.
• Ministerstwo Finansów, formularze SD-3, SD-3/A i SD-Z2 – podatki.gov.pl.
• Ministerstwo Finansów, stawki i limity podatku od spadków i darowizn – podatki.gov.pl.
• GOV.UK, Inheritance Tax – gov.uk.
• GOV.UK, Applying for probate – gov.uk.