Spóźnione zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego – czy można przywrócić termin SD-Z2?

Od kiedy liczy się 6 miesięcy na zgłoszenie spadku

Zwolnienie dla najbliższej rodziny wynika z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Może z niego skorzystać małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha, jeżeli spełnią ustawowe warunki. Przy dziedziczeniu podstawowym obowiązkiem jest zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.

Termin biegnie od dnia:

• uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku,
• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza,
• wydania europejskiego poświadczenia spadkowego,
• wydania dokumentu stwierdzającego nabycie spadku przez właściwy organ państwa obcego, jeżeli stwierdzenia dokonuje organ inny niż sąd.

Data wydania postanowienia nie zawsze jest datą jego uprawomocnienia. Nie należy również utożsamiać prawomocności z dniem, w którym spadkobierca odebrał odpis. Jeżeli na dokumencie widnieje data 15 stycznia, trzeba ustalić, czy jest to data wydania, czy prawomocności. Informację można uzyskać w sekretariacie sądu, na podstawie stwierdzenia prawomocności albo w Portalu Informacyjnym Sądów Powszechnych.

Do złożenia SD-Z2 nie trzeba czekać na fizyczne otrzymanie odpisu prawomocnego postanowienia. Jeżeli termin się zbliża, zgłoszenie należy złożyć na podstawie posiadanych informacji o spadku, a ewentualne braki wyjaśnić z urzędem.

Kiedy SD-Z2 nie trzeba składać

Zgłoszenie nie jest wymagane, jeżeli łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby lub po tej samej osobie nie przekracza kwoty wolnej właściwej dla I grupy podatkowej. Dla obowiązku podatkowego powstałego od 1 lipca 2023 r. jest to 36 120 zł. Do limitu sumuje się ostatnie nabycie oraz nabycia od tej samej osoby z roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i z 5 poprzednich lat.

Wartość spadku należy ustalać według zasad podatkowych, z uwzględnieniem udziału przypadającego konkretnemu spadkobiercy oraz długów i ciężarów, które mogą pomniejszać czystą wartość nabycia. Jeżeli limit został przekroczony, najbliższa rodzina zachowuje pełne zwolnienie niezależnie od wartości spadku, ale musi skutecznie dochować warunków zgłoszenia.

Czy można przywrócić termin SD-Z2 od 7 stycznia 2026 roku

Tak. Od 7 stycznia 2026 r. obowiązuje art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn. Na jego podstawie naczelnik urzędu skarbowego przywraca termin do złożenia SD-Z2, jeżeli podatnik złoży wniosek i uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Wniosek trzeba złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny spóźnienia. Jednocześnie należy wykonać spóźnioną czynność, czyli dołączyć prawidłowo wypełniony formularz SD-Z2. Siedmiodniowy termin na złożenie samego wniosku nie podlega przywróceniu.

Brak winy ocenia się indywidualnie. Znaczenie mogą mieć na przykład nagła hospitalizacja, stan uniemożliwiający działanie, udokumentowana awaria systemu albo inne nadzwyczajne okoliczności, których podatnik nie mógł przewidzieć ani przezwyciężyć przy zachowaniu należytej staranności. Samo przeoczenie terminu, nieznajomość prawa lub założenie, że termin liczy się od odebrania listu, może nie wystarczyć.

Przepisy przejściowe są kluczowe. Możliwość przywrócenia terminu dotyczy nabyć od 7 stycznia 2026 r. oraz wcześniejszych nabyć, ale tylko wtedy, gdy 6-miesięczny termin do zgłoszenia nie upłynął przed 7 stycznia 2026 r. Jeżeli termin zakończył się wcześniej, nowy art. 4c co do zasady nie otwiera go ponownie.

Starsze orzecznictwo, w tym wyrok WSA w Łodzi z 16 marca 2012 r., sygn. I SA/Łd 56/12, przyjmowało, że termin z art. 4a ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Pogląd ten zachowuje znaczenie dla spraw nieobjętych zmianą z 2026 r., natomiast nie może być już przedstawiany jako bezwzględna reguła dla wszystkich aktualnych przypadków.

Przy spadkach otwartych przed wprowadzeniem zwolnienia dla najbliższej rodziny trzeba sprawdzić zasady podatku od dawnego spadku po rodzicu.

Późniejsze dowiedzenie się o spadku lub jego składniku

Odrębną podstawę przewiduje art. 4a ust. 2 ustawy. Jeżeli spadkobierca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub prawa majątkowego dopiero po upływie podstawowego terminu, może zgłosić je w ciągu 6 miesięcy od dnia uzyskania tej wiedzy. Musi jednak uprawdopodobnić, że rzeczywiście dowiedział się o nabyciu później.

Przepis może mieć zastosowanie przykładowo wtedy, gdy po zakończeniu sprawy spadkowej bank ujawni nieznany wcześniej rachunek albo odnaleziona zostanie nieruchomość, o której spadkobierca nie wiedział. Nie oznacza natomiast automatycznie, że późniejsze odebranie odpisu postanowienia zawsze stanowi późniejsze dowiedzenie się o nabyciu. Jeżeli spadkobierca uczestniczył w postępowaniu i znał wynik sprawy, urząd może uznać, że wiedzę posiadał wcześniej.

Przy zgłoszeniu warto przedstawić pismo banku, korespondencję z sądu, dokument z księgi wieczystej, protokół odnalezienia dokumentów albo inne materiały wskazujące konkretny dzień uzyskania informacji.

Co zrobić po spóźnionym zgłoszeniu spadku

1. Ustal dokładną datę prawomocności. Nie opieraj się wyłącznie na dacie wydania postanowienia ani na dacie odbioru przesyłki.
2. Sprawdź, czy sprawa jest objęta art. 4c. Przy starszym nabyciu ustal, czy 6-miesięczny termin pozostawał otwarty 7 stycznia 2026 r.
3. Ustal dzień ustania przeszkody. Od niego biegnie 7 dni na wniosek o przywrócenie terminu.
4. Złóż jednocześnie wniosek i SD-Z2. We wniosku opisz chronologicznie okoliczności, wskaż brak winy i dołącz dowody.
5. Rozważ art. 4a ust. 2. Jeżeli dopiero później dowiedziałeś się o nabyciu lub składniku majątku, wyjaśnij i udokumentuj tę datę.
6. Jeżeli zwolnienie nie przysługuje, rozlicz podatek. Co do zasady trzeba złożyć SD-3. W sprawach objętych regulacją obowiązującą od 7 stycznia 2026 r. termin wynosi miesiąc od upływu terminu na SD-Z2, a po złożeniu wniosku o przywrócenie – miesiąc od dnia, w którym odmowa przywrócenia stała się ostateczna.

Spóźnienie nie zawsze oznacza, że podatek faktycznie wystąpi. Urząd ustala go od czystej wartości nabycia po zastosowaniu kwoty wolnej i stawek właściwych dla grupy podatkowej. Jeżeli jednak warunki pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny nie zostały spełnione, nabycie jest rozliczane na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej.

Czy można odwołać się od odmowy przywrócenia terminu

Organ rozstrzyga wniosek w formie postanowienia. W razie odmowy należy postępować zgodnie z pouczeniem zawartym w rozstrzygnięciu i wykorzystać przewidziane środki zaskarżenia. Po wyczerpaniu toku administracyjnego możliwa jest skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jeżeli sąd administracyjny doprowadzi do przywrócenia terminu, a organ zdążył wcześniej wydać decyzję podatkową, art. 4c ust. 2 przewiduje uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania podatkowego. Dlatego wniosek powinien być konkretny, terminowy i poparty dokumentami, a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, że podatnik nie wiedział o obowiązku.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Termin na zgłoszenie spadku na formularzu SD-Z2 co do zasady biegnie od prawomocności postanowienia, a nie od chwili doręczenia jego odpisu. Od 7 stycznia 2026 r. możliwe jest przywrócenie terminu, ale tylko przy uprawdopodobnieniu braku winy, zachowaniu 7 dni od ustania przeszkody i jednoczesnym złożeniu SD-Z2. W starszych sprawach trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe. Gdy spadkobierca później dowiedział się o samym nabyciu lub konkretnym składniku majątku, może mieć zastosowanie odrębny termin z art. 4a ust. 2.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2024 r. poz. 1837.
2. Ustawa z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn – Dz.U. z 2025 r. poz. 1854.
3. Ministerstwo Finansów, informacje o zwolnieniu dla najbliższej rodziny i formularzu SD-Z2 – podatki.gov.pl.
4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 marca 2012 r., sygn. I SA/Łd 56/12 – w zakresie historycznego stanu prawnego sprzed wprowadzenia art. 4c.