Zapisanie matce części mieszkania po ojcu
• Data: 2025-08-12 • Autor: Marek Gola
Tata zmarł niecały rok temu, mama żyje. Rodzice mieli mieszkanie własnościowe. Brat nalega, żebyśmy część ojca, która jest do podziału, zapisali mamie, bo potem po jej śmierci będzie można to mieszkanie zaraz sprzedać i nie czekać 5 lat (aby nie płacić podatku). Czy to jest konieczne, co o tym mówi obowiązujące prawo? Czy nie może zostać tak, jak jest?
Dziedziczenie mieszkania przez żonę i dorosłe dzieci
Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c.
W pierwszej kolejności zasadne jest wskazanie, że sprawa o stwierdzenie nabycia spadku nie jest ograniczona czasowo. Z uwagi na fakt, iż postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku nie zostało przeprowadzone, nie powstał także obowiązek zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego, bowiem obowiązek ten obejmuje spadkobierców stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia.
W chwili obecnej Pani mama, Pani oraz brat jesteście Państwo jedynie spadkobiercami, którzy brani są pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi. Zgodnie z art. 931 § 1 K.c. w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
W Państwa przypadku każde z Państwa dziedziczy po 1/3 spadku po ojcu. Mieszkanie własnościowe, jak Pani wskazuje były objęte ustawową wspólnością majątkową małżeńską co powoduje, że połowa po ojcu podlega dziedziczeniu. Pani mama będzie miała zatem 6/8 części, a Pani z bratem po 1/8 części.
Zobacz również: Jak przepisać mieszkanie po zmarłej mamie?
Zwlekanie ze sprawą spadkową po ojcu a sprzedaż mieszkania wchodzącego w skład spadku
Owszem zwlekanie ze sprawą po ojcu może w przyszłości rodzić komplikacje oraz zwiększać koszty, gdyż jeżeli zechcą Państwo sprzedać mieszkanie, to konieczne będzie przeprowadzenie sprawy spadkowej po ojcu. Opłata sądowa od wniosku wynosi 50 zł. Notarialne poświadczenie dziedziczenia, choć uzyskiwane niemal od ręki, skutkuje koniecznością pokrycia kosztów około 700 zł.
Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze dziedziczenia – z chwilą przyjęcia spadku. Na dzień dzisiejszy spadku Pani nie przyjęła. Dopiero zatem wystąpienie do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu i uprawomocnienie się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
Zobacz również: Przepisanie mieszkania po śmierci ojca
Przykłady
Pośpiech brata kontra spokój prawny – historia Justyny
Po śmierci ojca Justyna i jej brat stanęli przed dylematem: czy zapisać matce całą część mieszkania, którą dziedziczą dzieci po ojcu. Brat naciskał, by wszystko przepisać na mamę, bo „tak będzie szybciej ze sprzedażą, bez podatku”. Justyna miała wątpliwości – czuła, że rezygnacja z dziedziczenia może oznaczać stratę praw do majątku. Po rozmowie z prawnikiem dowiedziała się, że formalne nabycie spadku przez dzieci nie wyklucza późniejszej sprzedaży bez podatku – ważne jest, kiedy spadek zostanie przyjęty i ile czasu minie od tej daty. Ostatecznie wszyscy zgodzili się, by nie przepisywać niczego sztucznie „na siłę”, tylko przeprowadzić sprawę spadkową zgodnie z prawem.
Mieszkanie jako zabezpieczenie mamy – decyzja Iwony i Piotra
Rodzice Iwony i Piotra mieli wspólne mieszkanie. Po śmierci ojca dzieci odziedziczyły po 1/6 udziału każde, a mama połowę z majątku wspólnego oraz 1/3 spadku po mężu. Piotr zaproponował, by całość zapisali na mamę – tak będzie jej łatwiej w przyszłości, gdyby chciała coś z mieszkaniem zrobić. Iwona była za, ale tylko pod warunkiem, że zostaną spisane odpowiednie umowy darowizny lub zrzeczenia się roszczeń, by nie było niedomówień. Rodzina poszła do notariusza i podpisała stosowne dokumenty, a mama została jedyną właścicielką. Po jej śmierci dzieci odziedziczą wszystko po niej i nie będą musiały płacić podatku – minie już więcej niż 5 lat.
Zgoda, ale nieformalna – historia rodziny Zawadów
W rodzinie Zawadów po śmierci taty nikt nie miał siły zająć się sprawami spadkowymi. Mama dalej mieszkała w mieszkaniu, dzieci nie wnikały. Po kilku miesiącach brat zasugerował, że powinni „załatwić sprawę” i zapisać mamie całość, żeby potem szybciej sprzedać mieszkanie bez podatku. Siostra była sceptyczna – przecież nikt nie zamierza sprzedawać mieszkania teraz. Po rozmowie ze znajomym notariuszem ustalili, że najpierw zrobią zwykłe stwierdzenie nabycia spadku i wpis do księgi wieczystej. Na ewentualną darowiznę na rzecz mamy będą mieli czas, jeśli faktycznie zdecydują się sprzedać mieszkanie w przyszłości – na razie nie ma takiej potrzeby.
Podsumowanie
Zapisanie matce części mieszkania odziedziczonej po ojcu nie jest obowiązkiem ani koniecznością – to decyzja zależna od sytuacji rodzinnej i planów co do przyszłości nieruchomości. Prawo spadkowe przewiduje równy udział dzieci i małżonka w dziedziczeniu, a ewentualne darowizny czy przepisanie udziałów można przeprowadzić później, w razie potrzeby. Warto jednak uporządkować sprawy spadkowe – brak formalnego potwierdzenia dziedziczenia może skomplikować sprzedaż i zwiększyć koszty. Kluczowe jest spokojne omówienie sprawy w rodzinie i podjęcie świadomej decyzji, najlepiej po konsultacji z prawnikiem lub notariuszem.
Oferta porad prawnych
Skorzystaj z naszej porady online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Odpowiemy na Twoje pytania dotyczące dziedziczenia, podziału majątku, sprzedaży mieszkania po zmarłym czy zapisania udziałów.
Napisz do nas, a otrzymasz jasną i konkretną opinię prawną przygotowaną przez doświadczonego prawnika.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
