Czy dziadek po śmierci babci może mi przepisać nieruchomość?
• Data: 2025-07-30 • Autor: Iryna Kowalczuk
Moja babcia zmarła miesiąc temu. Czy dziadek będzie mógł teraz przepisać mi ich wspólny dom? Dziadkowie mieli dwóch synów: mój ojciec żyje, jego brat zmarł przed 10 laty, żyje czwórka jego dzieci. Sprawy spadkowej po babci jeszcze nie zakładaliśmy. Dodam, że od dawna jestem zameldowany w domu dziadków, a pozostałe wnuki w ogóle nie interesowały się dziadkami.
Kto dziedziczy po śmierci babci?
Zmarła babcia była współwłaścicielką domu razem z Pana dziadkiem. Jeżeli dziadkowie nie mieli rozdzielności majątkowej, a zakładam, że nie, to byli współwłaścicielami tego domu w częściach równych (po połowie). Zatem w skład spadku po babci wszedł cały jej majątek osobisty (jeżeli taki miała) i połowa majątku małżeńskiego, w tym połowa domu. Właścicielem drugiej połowy pozostaje cały czas Pana dziadek.
Spadkobiercami Pana babci są: jej mąż, Pana ojciec i dzieci Pańskiego nieżyjącego wujka. Udział dziadka w spadku po żonie wynosi 1/3, udział Pana ojca 1/3, a pozostała 1/3 przypadła do podziału czwórce dzieci nieżyjącego brata Pana ojca. Zatem Pana dziadek dysponuje 1/2 udziału w domu plus 1/3 z połowy babci, Pana tata odziedziczył 1/3 z połowy babci i tak samo dzieci zmarłego wujka. Zatem dziadek nie jest właścicielem całości domu i nie może przekazać go w całości Panu. Może jedynie darować Panu posiadany udział w tej nieruchomości, tak samo Pana tata może Panu darować swój udział, ale wówczas i tak nie będzie Pan właścicielem całego domu, ponieważ 1/6 będzie wciąż należała do dzieci zmarłego wujka.
Zniesienie współwłasności nieruchomości będącej częścią masy spadkowej
Okoliczność, że jest Pan zameldowany w tym domu, czy też fakt, że dzieci zmarłego wujka nie interesowały się babcią, nie mają żadnego wpływu na wysokość dziedziczonych przez spadkobierców udziałów w spadku po zmarłej. Nie jest Pan równie uprzywilejowany w żaden sposób, jeżeli chodzi o własność tego domu. Zatem bez zgody dzieci zmarłego wujka nie będzie Pan właścicielem całego domu, musieliby oni bowiem przekazać Panu w darowiźnie swój udział. Domyślam się że nie będą do tego skorzy, zatem po tym, jak otrzyma Pan udział od dziadka i swego ojca, powinien Pan wnieść do sądu pozew o zniesienie współwłasności i wskazać w nim, że chce Pan przejąć mniejszościowy udział dzieci Pana wujka w tym domu poprzez spłatę ich z tego udziału.
Wniosek o dokonanie zniesienia współwłasności nieruchomości składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na jej położenie. Postępowanie przed sądem powszechnym toczy się w trybie nieprocesowym. Opłata od wniosku jest stała i wynosi 1000 złotych, ale jeżeli wniosek zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności, sąd pobiera opłatę stałą w kwocie 300 złotych (por. art. 41 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Wniosek o zniesienie współwłasności może złożyć każdy ze współwłaścicieli. We wniosku należy dokładnie określić nieruchomość podlegającą podziałowi, przedstawić dowody prawa własności (odpis z księgi wieczystej, akt notarialny, akt własności ziemi, orzeczenie sądu, zaświadczenie ze zbioru dokumentów). Każdy ze współwłaścicieli ma również prawo wskazania sądowi określonego sposobu zniesienia współwłasności oraz formułowania takich wniosków procesowych, które odpowiadają jego interesom.
Zobacz również: Mieszkanie w spadku po babci
Przykłady
Pan Andrzej, 68-letni dziadek z małej miejscowości, po śmierci żony chciał przekazać dom swojemu ulubionemu wnukowi – Piotrowi, który od lat opiekował się nimi obojgiem i mieszkał z nimi pod jednym dachem. Niestety, okazało się, że nie może przekazać Piotrowi całej nieruchomości, ponieważ połowa domu należała do zmarłej babci. Spadkobiercami tej połowy, oprócz pana Andrzeja, byli jego syn – ojciec Piotra – oraz czworo wnuków po drugim zmarłym synu. Mimo że tylko Piotr utrzymywał kontakt z dziadkami, prawo nie pozwalało go uprzywilejować. Pan Andrzej ostatecznie przekazał Piotrowi tylko swój udział w nieruchomości, a dalsze kroki wymagały zgody pozostałych spadkobierców lub sądowego zniesienia współwłasności.
Pani Maria odziedziczyła po śmierci babci udział w domu, w którym nigdy nie była i nie utrzymywała kontaktów z rodziną. Nieruchomość zajmował jej kuzyn Bartek, który tam mieszkał od dziecka i był zameldowany. Gdy dziadek Bartka postanowił przekazać mu swoją część nieruchomości, Bartek uzyskał znaczną część własności, ale nie mógł swobodnie rozporządzać całym domem. Maria nie była zainteresowana nieruchomością, ale po konsultacji z prawnikiem zdecydowała się zażądać spłaty. Bartek musiał złożyć do sądu wniosek o zniesienie współwłasności i zaproponować kuzynce spłatę jej udziału, by w końcu stać się jedynym właścicielem.
Tomasz przez lata opiekował się dziadkami, podczas gdy jego kuzynostwo mieszkało za granicą i nie odwiedzało domu rodzinnego. Po śmierci babci dziadek chciał przepisać mu dom, ale szybko okazało się, że nie jest to takie proste. Dziadek mógł przekazać Tomaszowi tylko swój udział, natomiast udziały przypadające ojcu Tomasza i dzieciom zmarłego wujka wymagały ich zgody. Ojciec zgodził się od razu, ale kuzynowie postanowili wykorzystać sytuację i zażądali wykupu swojego udziału. Tomasz zdecydował się na sądowe zniesienie współwłasności i zaproponował spłatę, by wreszcie uregulować sprawę domu, który i tak od lat był jego jedynym miejscem zamieszkania.
Podsumowanie
Choć dziadek może przekazać wnukowi swój udział w domu, nie może samodzielnie dysponować całą nieruchomością, jeśli współwłaścicielką była zmarła babcia. W takiej sytuacji spadek dzielony jest między wszystkich uprawnionych – w tym dzieci zmarłego syna, nawet jeśli nie utrzymywali kontaktu z rodziną. Aby stać się jedynym właścicielem domu, wnuk musi uzyskać pozostałe udziały – poprzez darowizny, spłatę lub sądowe zniesienie współwłasności. Meldunek ani osobiste zasługi nie mają wpływu na prawo własności.
Oferta porad prawnych
Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij opis swojej sprawy, a doświadczony prawnik przygotuje dla Ciebie rzetelną odpowiedź, wyjaśni Twoje prawa i wskaże możliwe rozwiązania.
Wejdź na eporady24.pl i zadaj pytanie już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
