Spadek po ojcu a przepisanie mieszkania przez mamę jednemu z dzieci
• Data: 2025-07-25 • Autor: Marek Gola
Mieszkanie własnościowe należało do obojga rodziców. Tato niedawno zmarł, pozostawiając wdowę i czworo dzieci. Dwoje z nich od lat mieszka za granicą (w Kanadzie) i nie wnosi żadnych roszczeń do spadku. Mama mieszkanie chciałaby przepisać na mnie. Z jakimi formalnościami i kosztami jest to związane i czy koniecznie należy tę sprawę teraz załatwić?
Przekazanie udziału w spadku po mężu na rzecz jednego z dzieci
Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).
Zakładam, że każde z Pana rodziców w równym stopniu przyczyniło się do powstania majątku wspólnego. Zatem każdemu z rodziców przypada udział wynoszący ½ prawa własności.
W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż po śmierci Pana ojca podziałowi podlega ½ przypadająca ojcu, a matka pozostaje przy swoim udziale ½.
Jeśli Pana ojciec nie sporządził testamentu, mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym. Przyjmuję, że do spadku powołana jest Pana mama, Pan i troje Pana rodzeństwa (dzieci ojca). Innymi słowy uprawnionych do dziedziczenia po ojcu jest 5 osób.
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Innymi słowy ¾ spadku po Pana ojcu przypada do podziału na Pana i trójkę rodzeństwa, albowiem jak wynika z powyższego – art. 931 § 1 K.c. – ¼ spadku przypada matce. Panu i Pana rodzeństwu przypada udział wynoszący 3/16 spadku po Pana ojcu.
Zobacz również: Prawo spadkowe w Kanadzie
Postępowanie spadkowe po ojcu i mężu
Pana mama, na dzień dzisiejszy, może dysponować udziałem ½, albowiem, jak mniemam, postępowanie spadkowe po Pana ojcu nie zostało przeprowadzone.
Każde z Państwa jest uprawnione do złożenia wniosku do stwierdzenie nabycia spadku po ojcu (mężu). Powództwo z tytułu dziedziczenia, zachowku, jak również z tytułu zapisu, polecenia oraz innych rozrządzeń testamentowych wytacza się wyłącznie przed sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, przed sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. Opłata sądowa od wniosku wynosi 50 zł, bez względu na liczbę uczestników postępowania.
Na sprawie sądowej wystarczy, że stawi się Pana mama i jedno z Państwa (jedno z dzieci ojca). Nie ma potrzeby, żeby wszyscy przyjeżdżali do Polski z Kanady.
Sąd wyda wówczas postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, które uprawomocni się po 21 dniach od jego wydania.
Istnieje także możliwość przeprowadzenia postępowania spadkowego przed notariuszem – notarialne poświadczenie dziedziczenia – ale do tego konieczne jest stawiennictwo wszystkich Państwa jednocześnie, co w opisywanym przypadku, gdy dwie osoby przebywają za granicą, będzie kosztowne i problematyczne. Dodatkowo notarialne poświadczenie dziedziczenia będzie wiązało się z kosztami rzędu 700 zł.
Dysponując postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia, zasadnym jest wystąpienie do sądu z wnioskiem o dział spadku poprzez przyznaniu Panu udziału wynoszącego ½. Matka może natomiast swój udział już przepisać na Pana w drodze darowizny.
Przykłady
Pani Zofia, wdowa po zmarłym mężu, przez lata mieszkała w tym samym mieszkaniu, które wspólnie z mężem nabyli w latach 80. Po jego śmierci nie przeprowadziła postępowania spadkowego, bo wydawało się to zbędne – wszystkie dzieci mieszkały za granicą, nie interesowały się sprawą i nie rościły żadnych pretensji. Gdy jednak chciała przepisać mieszkanie na syna, który od lat się nią opiekuje, okazało się, że formalnie dysponuje tylko połową nieruchomości i nie może podjąć żadnych dalszych kroków bez uporządkowania spraw spadkowych po mężu.
Pan Marek mieszka w Kanadzie i jest jednym z czworga dzieci swojego zmarłego ojca. Po jego śmierci rodzeństwo w Polsce szybko zorganizowało sprawę spadkową i złożyło wniosek do sądu. Marek, mimo że nie mógł osobiście stawić się na rozprawie, udzielił pełnomocnictwa notarialnego swojemu bratu i cała procedura przebiegła sprawnie. Po uzyskaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, matka mogła przekazać swój udział w mieszkaniu córce, która planowała tam zamieszkać z własną rodziną.
Pani Teresa chciała uporządkować sprawy majątkowe jeszcze za życia. Po śmierci męża była jedyną osobą zamieszkującą mieszkanie, które formalnie nadal pozostawało we współwłasności z nieżyjącym mężem. Nie miała jednak kontaktu z jednym z dzieci, które wyjechało za granicę i nie odpowiadało na próby kontaktu. W tej sytuacji skorzystała z pomocy prawnika i przeprowadziła sądowe postępowanie spadkowe bez obecności wszystkich spadkobierców. Dzięki temu mogła później podjąć działania – zbyć część nieruchomości i sporządzić testament, zabezpieczając przyszłość drugiego dziecka, które się nią opiekowało.
Podsumowanie
Uregulowanie spraw spadkowych po zmarłym małżonku to kluczowy krok, jeśli chcemy swobodnie dysponować nieruchomością. Choć formalności nie są skomplikowane ani kosztowne, ich zaniechanie może utrudnić dalsze działania – jak darowizna, sprzedaż czy zapis majątku. Warto uporządkować te kwestie wcześniej, zwłaszcza gdy część spadkobierców mieszka za granicą lub nie interesuje się spadkiem.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach spadkowych, darowizny lub własności mieszkania? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Nasi prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, przygotują potrzebne pisma i przeprowadzą Cię przez całą procedurę krok po kroku. Wejdź na eporady24.pl i zadaj pytanie już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
.jpg "Czy siostra ma prawo do zachowku po sprzedaży mieszkania i darowiznach mamy?")
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
