Jak sprawdzić, czy odziedziczyłam długi po zmarłym ojcu?
• Data: 2025-07-16 • Autor: Katarzyna Bereda
W jaki sposób mogę sprawdzić, czy jestem obciążona długiem po zmarłym ojcu? Mama twierdziła, że wszystkie dokumenty załatwiła, ale mam wątpliwości. Ojciec zmarł jesienią, sprawa spadkowa nie została przeprowadzona. Jestem osobą pełnoletnią.
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Jedyną możliwością, aby sprawdzić i ocenić, co wchodzi w skład masy spadkowej, jest sporządzenie spisu inwentarza. Wskazuję, iż jeżeli tata zmarł w 2022 r., a Pani nie dokonała żadnej czynności w zakresie złożenia oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku, nabyła Pani spadek z dobrodziejstwem inwentarza, dlatego też w mojej ocenie konieczne jest obecnie przeprowadzenie spisu inwentarza. Zgodnie bowiem z treścią art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.): Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.
Ustawodawca nie nakłada na spadkobiercę obowiązku wykonania spisu i wykazu inwentarza – nie ma w tym zakresie także określonego terminu, spis inwentarza jednak chroni spadkobiercę przed nadmiernym przejęciem zadłużenia. Jest więc dla spadkobiercy korzystny.
Spis inwentarza i zakres odpowiedzialności za długi zmarłego
Jeżeli bowiem podejrzewa Pani, że zmarły posiadał długi, powinna Pani spis inwentarza zrobić, albowiem do wysokości masy spadkowej wskazanej w spisie będzie Pani ewentualnie odpowiadała za zadłużenie zmarłego. Zgodnie bowiem z treścią art. 1031 § 2 K.c.:
W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.
Bardzo ważne dla Pani jest to, iż ograniczenie odpowiedzialności spadkobiercy do wartości czynnej spadku oznacza, że wierzyciele spadkowi mogą poszukiwać zaspokojenia nie tylko z przedmiotów i praw wchodzących do spadku, lecz również ze składników majątku osobistego spadkobiercy, byleby łączna wartość roszczeń wierzycieli nie przekraczała właśnie wartości czynnej spadku.
Potrącenie wierzytelności z majątku spadkobiercy
Przykładowo zatem wierzyciel spadku może potrącić swoją wierzytelność u spadkobiercy, o ile tylko wysokość tej wierzytelności nie przekracza wartości czynnej spadku wskazanej w spisie inwentarza. Dlatego sporządzenie spisu inwentarza jest tak ważne – umożliwia kontrolę nad potencjalnym zadłużeniem i chroni Pani interesy w przypadku nieuregulowanych zobowiązań spadkodawcy.
Jeśli zaś nie sporządzi Pani spisu inwentarza, to co do zasady, proszę się liczyć z tym, że nawet w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza będzie Pani odpowiadała za cały dług spadkowy – tak jakby przyjęła Pani spadek wprost. Spis inwentarza wykonuje komornik na wniosek spadkobiercy. Dlatego proszę udać się do dowolnego komornika, który może zrobić taki spis i ocenić masę spadkową.
Przykłady
Przykład 1
Anna, pełnoletnia córka zmarłego, dowiedziała się, że ojciec mógł mieć niespłacone kredyty. Nie była pewna, czy mama, jako pierwsza spadkobierczyni, uregulowała te sprawy. Aby się zabezpieczyć, Anna zleciła komornikowi sporządzenie spisu inwentarza. Okazało się, że wartość zadłużenia ojca przekraczała aktywa spadku, ale dzięki spisowi inwentarza Anna nie musiała spłacać długu z własnych oszczędności.
Przykład 2
Piotr otrzymał list od wierzyciela ojca, który domagał się spłaty długu po zmarłym. Piotr nie wiedział, co zrobić, bo nie przeprowadził sprawy spadkowej. Z pomocą prawnika zrozumiał, że przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i zlecił wykonanie spisu. Wierzyciel mógł dochodzić jedynie części długu odpowiadającej wartości masy spadkowej.
Przykład 3
Maria była w podobnej sytuacji, gdy zmarła jej ciotka. Nie była świadoma istnienia długów i myślała, że nie ma obowiązku niczego spłacać. Po roku wierzyciel zgłosił roszczenia. Maria szybko zleciła sporządzenie spisu inwentarza, co pozwoliło jej uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania przekraczające wartość spadku. Dzięki temu chroniła swój majątek osobisty.
Podsumowanie
Kluczowe dla uniknięcia odpowiedzialności za długi spadkowe jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oraz sporządzenie spisu inwentarza. Taki spis pozwala dokładnie określić wartość aktywów i pasywów spadku, ograniczając odpowiedzialność za zobowiązania jedynie do wysokości masy spadkowej. Działania te zapewniają skuteczną ochronę przed niespodziewanymi roszczeniami wierzycieli.
Oferta porad prawnych
Skorzystaj z profesjonalnej pomocy w sprawach spadkowych, aby dokładnie ustalić zakres odpowiedzialności za długi i uniknąć problemów z masą spadkową. Aby skorzystać z naszych usług, opisz swój problem w formularzu pod artykułem.
Źródła:
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
