Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu po śmierci głównego lokatora
• Data: 2026-01-20 • Autor: Marek Gola
Pół roku temu zmarł nagle mój tato, który był członkiem spółdzielni mieszkaniowej i posiadał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Obawiamy się wraz z mamą, co będzie z mieszkaniem. Tato był głównym lokatorem, był tam zameldowany wraz z mamą, my – dwie córki zmarłego – już tam od dłuższego czasu nie mieszkamy. Mama członkiem spółdzielni nie jest i już nie może być. Nie ma testamentu i mama boi się, że mieszkanie zabierze spółdzielnia. Jaka jest nasza sytuacja? Czy musimy już teraz przeprowadzić postępowanie spadkowe po tacie?
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu po śmierci męża i ojca
Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych.
Co istotne, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest prawem zbywalnym, przechodzi na spadkobierców i podlega egzekucji. Jest ono ograniczonym prawem rzeczowym. Dlatego nie jest prawdzie stwierdzenie, że spółdzielnia po śmierci Pani taty zechce mieszkanie przejąć. Nie! Mieszkanie wchodzi w skład spadku po tacie. De facto dopóki nie będzie przeprowadzone postępowanie spadkowe, nikt ze spadkobierców nie może zostać członkiem spółdzielni. Jeżeli tato nie pozostawił po sobie testamentu, to na podstawie ustawy dziedziczy po nim jego żona, Pani i siostra, a zatem na rzecz każdej przypada udział wynoszący 1/3.
W spółdzielni należy jedynie wskazać, kto zamieszkuje w lokalu i uiszczać opłaty bieżące i inne wynikające ze statutu spółdzielni. Możecie Panie przeprowadzić postępowanie spadkowe, ale nie ma takiego obowiązku. Bardzo często spotykam się z dyspozycją w spółdzielniach, że wysokość czynszu uzależniona jest od tego, czy ktoś jest członkiem spółdzielni, czy też nie. Co do zasady różnica nie jest duża, albowiem wynosi około 0,20 zł na 1m2. Oczywiście członkostwo, prócz powyższego, daje także inne uprawnienia. Spółdzielnia nie może odmówić przyjęcia w poczet członków nabywcy spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, jeżeli odpowiada on wymaganiom statutu. Dotyczy to również spadkobiercy, zapisobiorcy i licytanta.
Teraz tylko od Pań zależy, czy będziecie przeprowadzały postępowania spadkowe, czy też nie. Nie musicie, ale możecie.
Przykłady
Pani Maria przez ponad 40 lat mieszkała z mężem w mieszkaniu spółdzielczym na warszawskiej Pradze. Po jego nagłej śmierci okazało się, że całe prawo do lokalu zapisane było wyłącznie na niego. Maria nie była członkiem spółdzielni, a jej córka – która mieszkała już na stałe za granicą – zaczęła się obawiać, że matka straci dach nad głową. Spółdzielnia wezwała rodzinę do uregulowania formalności, ale nie kwestionowała prawa Marii do dalszego zamieszkiwania w lokalu. Dopiero po kilku miesiącach zdecydowały się z córką na przeprowadzenie postępowania spadkowego, aby formalnie uporządkować sprawy.
W Gdańsku pan Krzysztof zmarł, pozostawiając po sobie spółdzielcze własnościowe prawo do mieszkania. W lokalu tym zamieszkiwała jego siostra, która opiekowała się nim do ostatnich dni. Krzysztof nie miał dzieci, a testamentu nie sporządził. Spadek po nim przypadł więc siostrze oraz dwojgu dalszym krewnym. Choć kobieta bała się, że może zostać zmuszona do opuszczenia mieszkania, spółdzielnia nie wysunęła żadnych roszczeń. Wystarczyło, że uregulowała bieżące opłaty, a po stwierdzeniu nabycia spadku została członkiem spółdzielni bez przeszkód.
Z kolei w Rzeszowie młode małżeństwo odziedziczyło po zmarłej babci mieszkanie spółdzielcze. Choć mieszkali już gdzie indziej, postanowili wynająć lokal. Szybko zorientowali się jednak, że bez sądowego potwierdzenia nabycia spadku nie mogą dokonywać żadnych formalnych czynności – ani zapisać się do spółdzielni, ani podpisać legalnej umowy najmu. Po kilku miesiącach załatwili sprawy spadkowe i dzięki temu mogli bez przeszkód zarządzać nieruchomością.
Podsumowanie
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie przepada po śmierci właściciela – przechodzi na spadkobierców, nawet jeśli nie są członkami spółdzielni. Choć nie ma obowiązku natychmiastowego przeprowadzania postępowania spadkowego, to jego brak ogranicza możliwość formalnego dysponowania mieszkaniem. Spółdzielnia nie może przejąć lokalu, a obowiązkiem zamieszkujących jest jedynie regulowanie bieżących opłat. Dla pełnego bezpieczeństwa prawnego i klarowności sytuacji warto jednak uporządkować sprawy spadkowe jak najszybciej.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawach spadkowych, członkostwa w spółdzielni lub dziedziczenia mieszkania? Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Nasi prawnicy wyjaśnią Twoją sytuację i wskażą najlepsze rozwiązania. Zadaj pytanie już dziś i uzyskaj profesjonalną odpowiedź dopasowaną do Twojej sprawy.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
