• Data: 2026-01-05 • Autor: Marek Gola
Mój ojciec, z którym relacje są nie najlepsze, otrzymał z sądu informację o otrzymaniu spadku wraz z długami po swoim siostrzeńcu, który był jego najbliższą rodziną. Nie mam jednak wiedzy, czy odrzucił spadek, czy też nie. Czy istnieje ryzyko, że ten zadłużony spadek przejdzie na mnie?

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).
W mojej ocenie, mając na uwadze nie najlepsze relacje z ojcem, powinna Pani w pierwszej kolejności udać się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania Pani ojca i zapytać w biurze obsługi interesanta (BOI), czy była prowadzona sprawa z udziałem Pani ojca o stwierdzenie nabycia spadku po jego siostrzeńcu (zasadnym byłoby podanie jego imienia, nazwiska i miejsca zamieszkania, względnie daty śmierci). Składając wniosek, proszę wskazać, iż jest Pani osobą następną w kolejce do dziedziczenia ustawowego, co z kolei powoduje, że powinna Pani wiedzieć, czy taka sprawa miała miejsce, czy też nie, a jeżeli była, to jak się skończyła. O ile BOI nie zechciałoby Pani udzielić takiej informacji, o tyle winna Pani skierować do tegoż sądu – wydziału cywilnego zapytanie pisemne, czy taka sprawa była prowadzona, czy też nie. Do takiego wniosku należałoby załączyć Pani odpis skrócony aktu urodzenia oraz wskazać, kto po kim miałby dziedziczyć i skąd ma Pani takie informacje.
Nadto, z daleko posuniętej ostrożności, po uzyskaniu z USC odpis skróconego aktu zgonu siostrzeńca winna Pani udać się do notariusza i na wszelki wypadek złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku po tymże, jako wchodzącej w miejsce Pani ojca. Notariusz, o ile może mieć wątpliwości, czy takie oświadczenie przyjąć z uwagi na brak wiedzy, czy Pani dziedziczy, czy też nie, w mojej ocenie nie może odmówić przyjęcia takiego oświadczenia, albowiem co najwyżej może się Pani uchylić od tego spadkobrania, a nie do niego się powołać.
Zgodnie z przepisami z chwilą, kiedy ojciec odrzuciłby spadek przed sądem, powinna być Pani o tym poinformowana, albowiem ojciec powinien wskazać Pani dane jak osoby, która wstępuje w jego miejsce. Sąd natomiast winien skierować do Pani wezwanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po siostrzeńcu ojca. O ile tego nie uczyni, o tyle zawsze może się Pani powoływać na brak wiedzy o powołaniu do spadku.
Istotne bowiem znaczenie ma przepis art. 1015 § 1 K.c., zgodnie z którym – oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Mowa jest zatem o 6 miesiącach liczonych od dnia, kiedy dowiedziała się Pani o powołaniu do spadku. Stąd pismo do sądu należałoby złożyć, bowiem uwiarygodni Pani tym samym swoje nienajlepsze relacje z ojcem, co z kolei pozwoli w razie czego powoływać się na brak wiedzy o decyzji ojca. Po co bowiem liczyć na ocenę zeznań Pani i ojca przed sądem, skoro można w tym zakresie wesprzeć się dokumentem złożonym w sądzie.
Pani Elżbieta z Gdańska dowiedziała się przypadkiem, że jej kuzyn zmarł, zostawiając po sobie znaczne długi. Po kilku tygodniach otrzymała z sądu wezwanie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku – nie miała pojęcia, że kuzyn w ogóle nie pozostawił testamentu, a jego najbliżsi krewni, w tym jej brat, odrzucili już spadek. Nikt jej o tym nie poinformował, nie miała kontaktu z rodziną od lat. Sprawa wymagała szybkiej reakcji – złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku u notariusza, a następnie złożyła pismo do sądu, wyjaśniając brak wcześniejszej wiedzy o powołaniu do dziedziczenia. Ostatecznie udało się uniknąć odpowiedzialności za długi, ale sytuacja była stresująca i wymagała działania „na granicy terminu”.
Pan Andrzej z Lublina był przekonany, że skoro jego siostra, z którą nie utrzymywał kontaktu od 15 lat, zmarła, to sprawy spadkowe nie będą go dotyczyć – przecież byli w konflikcie, a jej dzieci żyły i były dorosłe. Po kilku miesiącach dowiedział się od znajomego, że w sądzie toczyła się sprawa spadkowa, a dzieci siostry wszystkie odrzuciły spadek, zostawiając go jako kolejnego w kolejce. Niestety, nie odebrał pisma sądowego, które trafiło na stary adres. Kiedy komornik zaczął zajmować jego konto, był w szoku. Dopiero po złożeniu skargi i udowodnieniu, że nie miał wiedzy o powołaniu do spadku, udało się uchylić skutki milczącego przyjęcia spadku.
Pani Karolina z Poznania usłyszała od ciotki, że zmarł jej wujek z Warszawy, który był znany z problemów finansowych. Sprawdziła w sądzie, czy toczy się jakaś sprawa spadkowa, i dowiedziała się, że ojciec – z którym nie rozmawia od lat – figurował w sprawie jako powołany do spadku, ale nie złożył jeszcze żadnego oświadczenia. Obawiając się, że ojciec odrzuci spadek w ostatnim momencie i nie poinformuje jej o tym, natychmiast udała się do notariusza i złożyła prewencyjne oświadczenie o odrzuceniu spadku. Dodatkowo skierowała pismo do sądu z prośbą o informację o przebiegu sprawy. Dzięki temu zabezpieczyła się na wypadek, gdyby ojciec faktycznie zrezygnował z dziedziczenia tuż przed upływem terminu, przerzucając w sposób niejawny długi na nią.
W sytuacjach, gdy nie mamy kontaktu z najbliższymi, a istnieje ryzyko dziedziczenia długów po dalszym krewnym, kluczowe jest szybkie działanie i zdobycie informacji w sądzie o ewentualnym odrzuceniu spadku przez wcześniejszych spadkobierców. Brak wiedzy o takich decyzjach nie przekreśla naszych praw – zgodnie z przepisami mamy sześć miesięcy od chwili dowiedzenia się o powołaniu do spadku na jego odrzucenie. Warto więc odpowiednio udokumentować swoje działania i w razie wątpliwości złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku prewencyjnie, by uniknąć niechcianego dziedziczenia zadłużenia.
Masz wątpliwości dotyczące spadku, długów po krewnych lub innych spraw cywilnych? Nasz zespół doświadczonych prawników udziela rzetelnych porad prawnych online – szybko, dyskretnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij swoje pytanie, a otrzymasz profesjonalną opinię prawną dostosowaną do Twojej sytuacji. Sprawdź, jak łatwo możesz uzyskać pewność i ochronić swoje prawa.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika