Konkubina, po śmierci ojca wypłaciła pieniądze z konta i sprzedała samochód, co zrobić?
• Data: 2026-01-17 • Autor: Marek Gola
Zmarł mój ojciec. Jestem jedynym jego spadkobiercą, co zostało stwierdzone na mocy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Dowiedziałem się, że konkubina, z którą ojciec żył przed śmiercią, po jego śmierci sprzedała samochód będący jego własnością oraz wypłaciła środki z rachunku bankowego. Podejrzewam, że w tym celu podpis ojca został podrobiony, w czym prawdopodobnie brała udział koleżanka tej kobiety pracująca w banku.
Odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, aby skontrolować sprzedaż samochodu zmarłego i wypłaty z konta
Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.), Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz Kodeksu karnego (K.k.)
W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż o ile nie dysponuje Pan odpisem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu opatrzonego adnotacją o jego prawomocności, powinien Pan wystąpić do sądu o wydanie wymienionego postanowienia. Opłata kancelaryjna za wydanie takiego odpisu wynosi 6 zł za jedną stronę. Wniosek należy złożyć w sądzie, który wydał postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Proszę jednak pamiętać, że postanowienie ma być opatrzone adnotacją o prawomocności, by nie umożliwić komukolwiek podważenia tegoż postanowienia.
Dysponując takim postanowieniem, ma Pan pełne prawo udać się do starostwa powiatowego właściwego dla miejsca zamieszkania Pana ojca, dysponując oczywiście danymi pojazdu Pańskiego ojca oraz mniej więcej datą, kiedy pojazd miał być sprzedany, celem ustalenia, kiedy i na jakiej podstawie pojazd został sprzedany, a także czyj podpis widnieje na umowie sprzedaży samochodu. Każda osoba, która taki samochód kupiła, powinna była go przerejestrować na siebie, co z kolei powoduje, że umowa powinna była zostać przedstawiona jako dowód na okoliczność nabycia pojazdu.
Analogicznie powinien Pan postąpić w banku, tj. udać się do kierownika oddziału, względnie filii z zapytaniem, czy na Pana ojca był prowadzony rachunek bankowy, a także jakie środki na takowym rachunku bankowym się znajdują, kiedy został zamknięty, względnie kiedy wypłacano z niego i na jakiej podstawie środki pieniężne. Pańskim problemem jest jednak to, że banki przechowują dokumentację przez okres 5 lat, co z kolei powoduje, że istotne znaczenia ma fakt, kiedy rachunek został zamknięty, jakie czynności i kiedy na tym rachunku zostały dokonane, a także kiedy wypłacono środki pieniężne z tego rachunku.
Zobacz również: Stwierdzenie nieważności testamentu
Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wyłudzenia
Jeśli spotka się Pan z obstrukcją ze strony urzędników starosta lub pracowników banku, na Pana miejscu złożyłbym zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 297 § 1 K.k., zgodnie z którym kto, w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy albo od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Poświadczenie nieprawdy w dokumencie
Nadto jeżeli chodzi o posłużenie się umową sprzedaży pojazdu z podrobionym podpisem Pana ojca, to zasadnym jest wskazanie na art. 270 § 1 K.k. i art. 272 K.k. Zgodnie z art. 270 § 1 K.k. – kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Jeżeli chodzi o art. 272 K.k., to jego treść brzmi następująco: „Kto wyłudza poświadczenie nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd funkcjonariusza publicznego lub innej osoby upoważnionej do wystawienia dokumentu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”.
Mając na uwadze powyższe, zasadnym jest zwrócenie uwagi na treść art. 101 § 1 pkt 3 K.k., zgodnie z którym karalność przestępstwa ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło lat 10 – gdy czyn stanowi występek zagrożony karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata. Przedawnieniu mógł zatem ulec jedynie czyn z art. 272 K.k., tj. wprowadzenie w błąd urzędnika w starostwie, iż podpisana została umowa sprzedaży samochodu przez Pana ojca. Pozostałe czyny, tj. podrobienie podpisu (art. 270 § 1 K.k.) oraz wyłudzenie środków z banku (art. 297 § 1 K.k.) przedawniają się z upływem 10 lat od czasu jego popełnienia.
Czyn zabroniony uważa się za popełniony w czasie, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany.
Reasumując, na Pana miejscu najpierw skierowałbym swoje kroki do banku i starostwa powiatowego, o ile dysponuje Pan odpisem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z adnotacją o prawomocności. W przypadku obstrukcji, o ile Pana informacje są wiarygodne (oczywiście nie musi mieć Pan 100% pewności), winien Pan zastanowić się nad złożenie zawiadomienia o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez kobietę, która żyła z Pana ojcem przed jego śmiercią. Zawiadomienie może Pan złożyć ustnie na policji lub pisemnie w prokuraturze. Osobiście jestem zwolennikiem składania zawiadomienia pisemnego do prokuratury, albowiem po pierwsze może Pan wówczas na spokojnie wszystko dokładnie opisać, a po drugie prokuratura od razu wie o Pana sprawie. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, składając zawiadomienie o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa na policji, prokuratura może dowiedzieć się o sprawie na końcowym jego etapie, tj. otrzymując przygotowany przez policję wzór postanowienia o umorzeniu postępowania, odmowie wszczęcia postępowania względnie akt oskarżenia. Kierując zawiadomienie bezpośrednio do prokuratury, prokuratura przesyła je do policji, wskazując już na początku, jakie czynności powinny zostać podjęte. Składając zawiadomienie pisemne, winien się Pan także liczyć z wezwaniem na komisariat do złożenia zeznań w sprawie.
Zobacz również: Jak sprawdzić autentyczność testamentu?
Przykłady
Kiedy pan Marek zmarł, jego syn Kamil – jedyny spadkobierca – uporządkował formalności spadkowe i uzyskał prawomocne postanowienie sądu. Ku swojemu zaskoczeniu dowiedział się jednak, że samochód ojca został już sprzedany, a pieniądze z konta zniknęły. Szybkie rozeznanie ujawniło, że konkubina ojca, z którą mieszkał przez ostatnie lata, jeszcze przed wszczęciem postępowania spadkowego zbyła auto, podszywając się pod właściciela. Po sprawdzeniu rejestrów w starostwie okazało się, że umowę podpisano odręcznie, rzekomo przez ojca, mimo że ten już wtedy nie żył. Kamil udał się do prokuratury i złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 K.k. – podrobienia dokumentu – oraz o wyłudzenie środków z konta bankowego ojca. W efekcie śledztwa kobieta usłyszała zarzuty, a Kamil odzyskał pojazd na drodze cywilnej.
Pani Alicja, jedyna córka zmarłego pana Edwarda, natrafiła na problem z bankiem ojca, który odmówił jej informacji o rachunku, tłumacząc się brakiem upoważnienia. Dopiero po okazaniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku uzyskała odpowiedź, że konto zostało opróżnione w całości zaledwie dzień po śmierci ojca. Dalsze kroki wykazały, że środki wypłaciła konkubina zmarłego, używając pełnomocnictwa, które miało rzekomo pochodzić od Edwarda. Dokument ten zawierał nieautentyczny podpis, co potwierdziła późniejsza ekspertyza grafologiczna. Pani Alicja złożyła zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa z art. 297 § 1 K.k. oraz 272 K.k., domagając się ścigania osoby, która mogła współdziałać z pracownicą banku. W toku postępowania ustalono, że konkubina złożyła fałszywe oświadczenie, a bank nie zachował należytej staranności.
Pan Rafał z Łodzi, jedyny syn zmarłego Zygmunta, długo nie interesował się majątkiem ojca. Dopiero po roku uzyskał postanowienie spadkowe i postanowił sprawdzić, co dzieje się z majątkiem. Dowiedział się, że ojcowski samochód został sprzedany za gotówkę, a konto zamknięto w tydzień po śmierci. Posiadając dane pojazdu i wydruk z CEPIK-u, Rafał zgłosił się do starostwa, gdzie uzyskał kopię umowy z podpisem identycznym jak na poprzednich dokumentach ojca – jednak podpis datowano dwa dni po zgonie. Rafał złożył zawiadomienie do prokuratury, wskazując na poświadczenie nieprawdy i fałszerstwo. Sprawa trafiła do sądu, a Rafał rozpoczął osobne postępowanie cywilne przeciwko nabywcy samochodu o wydanie rzeczy nabytej w złej wierze.
Podsumowanie
W sytuacji, gdy po śmierci bliskiej osoby ktoś bezprawnie rozporządza jej majątkiem – jak w przypadku konkubiny sprzedającej samochód i wypłacającej środki z konta – spadkobierca nie jest bezradny. Kluczowe znaczenie ma uzyskanie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, które otwiera drogę do działania: zarówno do wyjaśnienia spraw w urzędach i bankach, jak i do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Fałszerstwo dokumentów, wyłudzenie środków czy poświadczenie nieprawdy to czyny karalne, a odpowiednie kroki prawne mogą nie tylko doprowadzić do ukarania sprawców, ale również do odzyskania bezprawnie przejętego mienia.
Oferta porad prawnych
Jeśli znalazłeś się w podobnej sytuacji – podejrzewasz nieuprawnione działania na majątku po zmarłym lub chcesz wiedzieć, jakie masz prawa jako spadkobierca – skorzystaj z naszej porady prawnej online.
Prześlij opis swojej sprawy, a doświadczony prawnik przygotuje dla Ciebie jasną i rzetelną opinię, wraz z konkretnymi krokami, jakie możesz podjąć.
Bez wychodzenia z domu, szybko, poufnie i w przystępnej cenie.
Wejdź na eporady24.pl i uzyskaj pomoc już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
