List od firmy windykacyjnej po śmierci spadkodawcy – co zrobić?

Co zrobić po otrzymaniu listu od firmy windykacyjnej?

List od firmy windykacyjnej po wielu latach od śmierci ojca, matki albo innego krewnego trzeba potraktować poważnie, ale nie należy od razu uznawać długu ani podpisywać ugody. Firma windykacyjna może działać na rzecz banku albo jako nabywca wierzytelności, lecz sama informacja o zadłużeniu nie przesądza jeszcze o Twojej odpowiedzialności.

Najbezpieczniej odpowiedzieć na pismo krótko i rzeczowo. Warto zażądać w szczególności:

• wskazania wierzyciela pierwotnego i obecnego;
• kopii umowy, z której ma wynikać dług, np. umowy rachunku bankowego, debetu albo kredytu;
• pełnego wyliczenia należności głównej, odsetek i kosztów;
• daty wymagalności długu oraz informacji, czy wcześniej toczyło się postępowanie sądowe lub egzekucyjne;
• dokumentu cesji, jeżeli wierzytelność została sprzedana;
• wskazania, na jakiej podstawie firma uznaje Cię za spadkobiercę.

Nie ma obowiązku wysyłania firmie windykacyjnej prywatnych dokumentów ponad to, co jest potrzebne do wyjaśnienia sprawy. Jeżeli nie było jeszcze sprawy spadkowej, można napisać, że krąg spadkobierców nie został urzędowo potwierdzony i że na tym etapie nie uznajesz długu ani jego wysokości.

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Długi spadkodawcy mogą przejść na spadkobierców, ale zakres odpowiedzialności zależy od tego, czy spadek został przyjęty wprost, przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, czy odrzucony. Zgodnie z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania.

Pełne porównanie odrzucenia spadku i odpowiedzialności za kredyt znajduje się w artykule o spadku obciążonym kredytem.

Obecnie brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. To ważne zabezpieczenie, bo odpowiedzialność spadkobiercy jest wtedy ograniczona do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza. Jeżeli jednak spadkodawca zmarł przed 18 października 2015 r., trzeba sprawdzić przepisy obowiązujące w dacie śmierci, ponieważ wcześniej brak oświadczenia co do zasady prowadził do prostego przyjęcia spadku.

Przy prostym przyjęciu spadku spadkobierca odpowiada za długi bez ograniczenia. Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiada tylko do wartości aktywów spadku, ale powinien rzetelnie ujawnić składniki majątku i długi. Jeżeli spadkobierca podstępnie pominie majątek albo poda nieistniejące długi, może utracić ochronę wynikającą z ograniczenia odpowiedzialności.

Do chwili działu spadku spadkobiercy odpowiadają solidarnie. Oznacza to, że wierzyciel może żądać zapłaty od wszystkich spadkobierców łącznie, od kilku z nich albo od jednego z nich. Jeżeli jeden spadkobierca zapłaci więcej, niż wynika z jego udziału, może żądać zwrotu odpowiedniej części od pozostałych. Po dziale spadku odpowiedzialność jest już proporcjonalna do udziałów.

Czy po latach można jeszcze odrzucić spadek?

Co do zasady po upływie 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku nie można już swobodnie odrzucić spadku. Nie oznacza to jednak, że każda sprawa jest zamknięta. Jeżeli spadkobierca rzeczywiście nie wiedział o śmierci spadkodawcy albo o tym, że został powołany do spadku, trzeba ustalić, kiedy rozpoczął się dla niego termin na złożenie oświadczenia.

W szczególnych przypadkach możliwe jest uchylenie się przed sądem od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie, jeżeli brak oświadczenia był wynikiem błędu lub groźby. To nie jest automatyczna procedura. Trzeba wykazać konkretne okoliczności, złożyć stosowne oświadczenie i uzyskać zatwierdzenie sądu.

Jeżeli od śmierci spadkodawcy minęło wiele lat, kluczowe jest więc ustalenie: daty śmierci, daty dowiedzenia się o tytule powołania, tego, czy były składane oświadczenia spadkowe, czy byli małoletni spadkobiercy oraz czy toczyło się już postępowanie spadkowe.

Ustalenie praw do spadku

Jeżeli nie było postępowania spadkowego, krąg spadkobierców można potwierdzić na dwa sposoby: przez sądowe stwierdzenie nabycia spadku albo przez notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Bez takiego dokumentu wobec osób trzecich trudno wykazać, kto rzeczywiście jest spadkobiercą.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu spadku. Zgodnie z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego jest to co do zasady sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a gdy nie da się go ustalić w Polsce, sąd miejsca położenia majątku spadkowego lub jego części. W braku takich podstaw właściwy jest Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

We wniosku trzeba wskazać spadkodawcę, datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu, wszystkich znanych spadkobierców ustawowych i testamentowych, informacje o testamentach oraz żądanie stwierdzenia nabycia spadku. Do wniosku dołącza się najczęściej odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów stanu cywilnego spadkobierców, testament, jeżeli istnieje, oraz odpisy wniosku dla uczestników.

Wierzyciel także może wystąpić o stwierdzenie nabycia spadku, jeżeli ma w tym interes prawny. Dlatego po otrzymaniu listu od windykacji warto rozważyć samodzielne sprawdzenie sprawy spadkowej w sądzie, zamiast czekać na działania firmy windykacyjnej.

Sąd czy notariusz – jak szybciej potwierdzić dziedziczenie?

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku jest możliwe także wtedy, gdy między spadkobiercami istnieje spór, nie wszyscy chcą współpracować albo nie ma pełnej zgody co do testamentu. Postępowanie sądowe bywa dłuższe, ale jest właściwą drogą, gdy sprawa jest niejasna.

Notarialny akt poświadczenia dziedziczenia jest szybszy, ale wymaga zgodnego udziału wszystkich osób, które mogą wchodzić w grę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Notariusz nie rozstrzyga sporu. Jeżeli ktokolwiek kwestionuje dziedziczenie, testament albo udział w spadku, konieczne będzie postępowanie sądowe.

Opłata sądowa od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi obecnie 100 zł. Dodatkowo pobiera się 5 zł za wpis w Rejestrze Spadkowym. U notariusza maksymalna taksa za protokół dziedziczenia wynosi 100 zł, za akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego albo testamentowego 50 zł, a do kwot dolicza się VAT i koszt wypisów. Przy testamencie z zapisem windykacyjnym akt poświadczenia dziedziczenia może kosztować 100 zł netto.

Jeżeli po potwierdzeniu dziedziczenia trzeba podzielić majątek, osobnym postępowaniem jest dział spadku. Ma on znaczenie również dla odpowiedzialności za długi, bo po dziale spadku spadkobiercy odpowiadają według udziałów.

Przedawnienie długu po zmarłym

Przedawnienie jest jednym z najważniejszych elementów do sprawdzenia po otrzymaniu listu od windykacji. Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może uchylić się od zapłaty. W sprawach przeciwko konsumentowi, zgodnie z art. 117 § 2¹ Kodeksu cywilnego, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia, choć sąd w wyjątkowych przypadkach może uwzględnić względy słuszności.

Dla roszczeń wynikających ze stosunku rachunku bankowego, w tym co do zasady debetu w rachunku, art. 731 Kodeksu cywilnego przewiduje 2-letni termin przedawnienia. Termin liczy się od wymagalności roszczenia, czyli zwykle od dnia, w którym zadłużenie miało zostać spłacone. Ponieważ termin ten nie jest krótszy niż 2 lata, co do zasady jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Jeżeli jednak zadłużenie wynika z kredytu, pożyczki, karty kredytowej albo prawomocnego orzeczenia sądu, termin może być inny. Roszczenia związane z działalnością gospodarczą przedawniają się zasadniczo po 3 latach, a roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu po 6 latach, przy czym odsetki zwykle przedawniają się w terminach właściwych dla świadczeń okresowych.

Trzeba też sprawdzić, czy bieg przedawnienia nie został przerwany, np. przez pozew, nakaz zapłaty, wszczęcie egzekucji albo uznanie długu. Dlatego nie warto w pierwszej odpowiedzi pisać, że dług jest należny, prosić o raty ani zawierać ugody bez sprawdzenia dokumentów.

Jak odpowiedzieć firmie windykacyjnej?

Odpowiedź powinna być spokojna i formalna. Można wskazać, że nie uznajesz roszczenia co do zasady ani wysokości, prosisz o pełne dokumenty i zastrzegasz, że po ich analizie odniesiesz się do sprawy. Jeżeli postępowanie spadkowe nie było przeprowadzone, można dodać, że krąg spadkobierców nie został jeszcze urzędowo ustalony.

Po otrzymaniu dokumentów warto sprawdzić trzy kwestie: czy rzeczywiście jesteś spadkobiercą, czy odpowiadasz z dobrodziejstwem inwentarza i czy dług nie jest przedawniony. Dopiero po tej analizie można decydować, czy prowadzić rozmowy z wierzycielem, składać wniosek o spis inwentarza, czy bronić się przed roszczeniem.

Podsumowanie

Po otrzymaniu listu od firmy windykacyjnej dotyczącego długu zmarłego nie należy działać pochopnie. Najpierw trzeba ustalić, czy zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, jaki był sposób przyjęcia spadku, czy odpowiedzialność jest ograniczona dobrodziejstwem inwentarza i czy roszczenie nie jest przedawnione.

W praktyce najważniejsze jest zebranie dokumentów. Bez umowy, dat wymagalności, informacji o wcześniejszych postępowaniach i dokumentów spadkowych nie da się rzetelnie ocenić, czy żądanie firmy windykacyjnej jest zasadne.

FAQ

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93.

2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296.

3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych - Dz.U. 2005 nr 167 poz. 1398.

4. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej - tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1566.

5. Rejestry Notarialne - Rejestr Spadkowy: rejestry-notarialne.pl.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.