Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Czy można zmusić spadkobiercę do spłaty?

• Data: 2026-04-03 • Autor: Marek Gola

Mój brat zostawił w spadku dom swoim dzieciom, córce i synowi. Do tej pory wszystko układało się dobrze. Teraz jednak bratanica, uzależniona od alkoholu, chce opuścić dom i domaga się spłaty za połowę domu. Jej brat, a mój bratanek, nie wyraża na to zgody, bo podejrzewa, że pieniądze przepije. Czy można zmusić spadkobiercę do spłaty?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Czy można zmusić spadkobiercę do spłaty?

Zniesienie współwłasności spadkowej – dział spadku

Wyraźnie podkreślić należy, iż bratanica swoje żądani opiera na przepisie prawa, tj. art. 210 § 1 Kodeksu cywilnego. Każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Przy podziale gruntu sąd może obciążyć poszczególne części potrzebnymi służebnościami gruntowymi.

W pierwszej kolejności należy ustalić, kto jest spadkobiercom, a zatem kto jest uczestnikiem postępowania o dział spadku. Wówczas kolejnym krokiem winno być określenie, co wchodzi w skład majątku spadkowego. Po trzecie, znając już składniki majątku spadkowego, konieczne jest określenie ich wartości.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Ustalenie wartości składników spadku

Określenie wartości tychże składników jest we wniosku swobodne, ale oczywiście nie może odbiegać znacznie od rzeczywistości. Wartość składników wchodzących w skład spadku nie ma wpływu na wysokość opłaty sądowej, bowiem ta wynosi 500 zł przy wniosku o dział spadku lub 300 zł przy wniosku o zgody dział spadku. Nie ma przy tym znaczenia, jakiej wartości przedmioty wchodzą w skład spadku.

Określenie realnej wartości składników spadkowych ma o tyle istotne znaczenie, o ile w przypadku braku zgody uczestników postępowania na podaną we wniosku wartość, sąd dopuści dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny składników. Jeżeli biegły w swej opinii ustawi wartość zbliżoną do tej podanej we wniosku, wówczas sąd winien obciążyć kosztami takiej opinii osobę, która kwestionowała wartości podane we wniosku.

W tego rodzaju sprawach co do zasady każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników.

Z chwilą złożenia wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sąd winien ustalić zaliczkę, którą obciąży uczestników postępowania, a następnie w postanowieniu końcowym powinien rozliczyć koszty związane z dopuszczeniem dowodu z opinii biegłego i zasądzić od uczestników na rzecz pozostałych uczestników ewentualne spłaty tytułem zwrotu za biegłego.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

Przykłady

Pewna kobieta odziedziczyła po ojcu dom razem ze swoją siostrą. Początkowo mieszkały w nim wspólnie, jednak po kilku latach siostra wyprowadziła się i zażądała spłaty połowy nieruchomości. Kobieta, która została w domu, nie miała środków na jednorazową spłatę i liczyła na porozumienie. Sprawa trafiła do sądu. Ten, po dokonaniu wyceny nieruchomości, przyznał dom kobiecie i zobowiązał ją do rozłożonej na raty spłaty siostry, zabezpieczonej hipoteką.

 

W innym przypadku brat i siostra odziedziczyli po matce mieszkanie. Siostra chciała sprzedać nieruchomość i podzielić się pieniędzmi, ale brat – który w nim mieszkał – kategorycznie odmawiał. Siostra złożyła wniosek o dział spadku i zniesienie współwłasności. Sąd uznał, że mieszkanie nie nadaje się do fizycznego podziału, i orzekł sprzedaż na wolnym rynku. Brat do końca się sprzeciwiał, ale nie miał prawnych podstaw, by to zablokować.

 

Zdarzyło się też, że troje rodzeństwa odziedziczyło po ojcu niewielki domek letniskowy. Dwójka z nich nie była zainteresowana korzystaniem z nieruchomości i zażądała od trzeciego spadkobiercy – który regularnie dbał o dom i z niego korzystał – spłaty udziałów. Ten nie chciał płacić, tłumacząc, że i tak robi im przysługę, utrzymując nieruchomość. Sprawa trafiła do sądu, który uznał, że dalsze utrzymywanie wspólności jest niecelowe i przyznał domek aktywnemu spadkobiercy, nakładając na niego obowiązek spłaty pozostałych w określonym terminie.

Podsumowanie

Sprawy związane ze spłatą udziałów w spadku bywają źródłem napięć rodzinnych, zwłaszcza gdy jedna ze stron nie chce współpracować. Warto pamiętać, że każdy współwłaściciel ma prawo żądać zniesienia współwłasności, a sąd może orzec zarówno spłatę, jak i sprzedaż majątku, jeśli brak jest porozumienia. Kluczowe znaczenie ma tu nie tylko prawo, ale także realna gotowość stron do współdziałania – brak zgody nie oznacza braku możliwości rozwiązania sytuacji.

Oferta porad prawnych

Masz podobny problem? Skorzystaj z porady prawnej online – szybko, dyskretnie i bez wychodzenia z domu. Opisz swoją sytuację, a prawnik przygotuje dla Ciebie konkretną odpowiedź i wskaże możliwe rozwiązania. Wejdź na eporady24.pl i uzyskaj pomoc już dziś.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »