Odwołanie w sprawie zgłoszenia nabycia spadku po terminie
• Data: 2026-03-16 • Autor: Marta Handzlik
Przed trzema tygodniami otrzymaliśmy pismo z sądu w sprawie nabycia spadku z datą zatwierdzenia 15 stycznia. Wysłaliśmy to pismo z formularzami do urzędu skarbowego i okazało się, że 6 miesięcy już minęło, ponieważ liczy się data z sądu, a nie data otrzymania listu. Czy są jakieś szanse na odwołanie?
Zgłoszenie do urzędu skarbowego faktu nabycia spadku po upływie 6 miesięcznego terminu
Odpowiadając na Pani pytanie uprzejmie informuję, że na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4 (…).
W przypadku niespełnienia ww. warunków, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Utrata prawa do zastosowania zwolnienia w podatku od spadków i darowizn
Upływ terminu, w ramach którego należy zawiadomić organ podatkowy o otrzymanym spadku powoduje utratę prawa do zwolnienia od podatku. Skutków tych nie można anulować poprzez przywrócenie terminu, bez względu na przyczynę jego uchybienia, zawinioną bądź niezawinioną.
Dokonanie stosownego zgłoszenia zarówno po terminie wskazanym w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, jak i przed nim, jest nieskuteczne i w związku z tym nie prowadzi do zwolnienia od opodatkowania. Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 marca 2012 r. (I SA/Łd 56/12).
Bez względu na powody uchybienia, zgłoszenie nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, po upływie terminu, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkuje utartą prawa do zastosowania zwolnienia od podatku. Powyższy termin jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu, niezależnie od przyczyn związanych z jego niedotrzymaniem.
Dla skorzystania ze zwolnienia w podatku od spadków istotne znaczenie ma wyłącznie dokonanie prawidłowego zgłoszenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zgłoszenie to powinno być dokonane na formularzu SD-Z2.
Podsumowując – niezależnie od tego, czy niespełnienie przesłanki dotyczącej terminu zgłoszenia do urzędu skarbowego było zawinione czy niezawinione przez Panią – nie ma możliwości przywrócenia terminu, o którym mowa w ustawie o podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że w Pani sytuacji nic już nie można zrobić.
Przykłady
Pani Halina z Lublina otrzymała pismo z sądu o nabyciu spadku po siostrze w dniu 4 czerwca, jednak postanowienie sądu uprawomocniło się już 10 grudnia roku poprzedniego. Halina nie miała świadomości, że kluczowa jest data uprawomocnienia się orzeczenia, a nie data doręczenia pisma. Po wysłaniu formularza SD-Z2 do urzędu skarbowego w połowie czerwca, otrzymała decyzję o naliczeniu podatku od spadku – mimo że była siostrą zmarłej i przysługiwało jej ustawowe zwolnienie. Odwołanie nie przyniosło skutku – urząd powołał się na sztywny, materialnoprawny charakter terminu 6 miesięcy i brak możliwości jego przywrócenia.
Pan Andrzej z Katowic odziedziczył po ojcu mieszkanie i działkę. Z sądu otrzymał pismo z datą uprawomocnienia 12 stycznia, ale ze względu na remont domu i przeprowadzkę, pismo odnalazł dopiero w kwietniu. Uznał, że nadal ma czas na zgłoszenie sprawy do urzędu skarbowego, więc wysłał formularz w sierpniu. Niestety, sześciomiesięczny termin minął już w połowie lipca. Mimo że Andrzej dołączył wyjaśnienie, że nie miał dostępu do korespondencji z przyczyn losowych, organ podatkowy odmówił zwolnienia z podatku, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, które jasno wskazuje, że uchybienie terminu skutkuje utratą zwolnienia – niezależnie od winy nabywcy.
Pani Teresa z Gdyni, będąca jedyną spadkobierczynią po swoim mężu, złożyła w sądzie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku i po kilku miesiącach otrzymała orzeczenie, które uprawomocniło się 20 listopada. Niestety, z powodu choroby i pobytu w szpitalu, nie złożyła zgłoszenia SD-Z2 w terminie. Po powrocie do zdrowia, w kwietniu następnego roku udała się do urzędu skarbowego z kompletem dokumentów. Tam usłyszała, że mimo poważnych okoliczności życiowych i braku zawinienia, nie przysługuje jej zwolnienie z podatku, a termin nie może zostać przywrócony. Teresa została zobowiązana do zapłaty podatku, który w jej sytuacji byłby całkowicie unikniony przy zachowaniu terminu.
Podsumowanie
Zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego po upływie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu skutkuje automatyczną utratą prawa do zwolnienia z podatku – niezależnie od przyczyn opóźnienia. Termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu. Dlatego niezwykle istotne jest, by spadkobiercy pilnowali daty uprawomocnienia się orzeczenia i złożyli formularz SD-Z2 we właściwym czasie, nawet jeśli pismo z sądu otrzymali z opóźnieniem.
Oferta porad prawnych
Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij nam swoje pytanie, a nasi prawnicy przeanalizują Twoją sytuację i przygotują rzetelną odpowiedź opartą na obowiązujących przepisach i orzecznictwie. Pomagamy w sprawach spadkowych, podatkowych i wielu innych. Wejdź na eporady24.pl i uzyskaj profesjonalną pomoc już dziś.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - Dz.U. 1983 nr 45 poz. 207
2. Orzeczenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 16 marca 2012 r. I SA/Łd 56/12
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
