Dziedziczenie po osobie bez krewnych, kiedy spadek przypada gminie lub Skarbowi Państwa

Dziedziczenie przez gminę albo Skarb Państwa jest rozwiązaniem ostatniej kolejności. Nie stosuje się go tylko dlatego, że rodzina zmarłego nie utrzymywała z nim kontaktu, nie zna jego majątku albo nie zgłosiła się bezpośrednio po śmierci. Najpierw trzeba ustalić, czy istnieje testament oraz czy którakolwiek osoba ma prawo do dziedziczenia majątku na podstawie ustawy.

W praktyce sprawa łączy trzy odrębne zagadnienia: ustalenie kręgu spadkobierców, wskazanie właściwej gminy albo Skarbu Państwa oraz określenie odpowiedzialności za zadłużenie. Każde z nich wymaga innych dowodów. Sam dokument potwierdzający zgon nie rozstrzyga ani tego, kto dziedziczy, ani tego, gdzie znajdowało się ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy.

Istota problemu, ustalenie spadkobiercy ostatniej kolejności i zakresu odpowiedzialności

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa go z mocy prawa w tej samej chwili. Postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia nie tworzą prawa do spadku, lecz urzędowo potwierdzają, komu ono przysługuje. Dokument ten jest później potrzebny między innymi wobec banku, sądu wieczystoksięgowego, dłużników zmarłego i wierzycieli spadkowych.

Aby spadek przypadł gminie lub Skarbowi Państwa, nie może być skutecznego powołania testamentowego ani osoby wyprzedzającej te podmioty w dziedziczeniu ustawowym. Weryfikacja nie kończy się na ustaleniu, że zmarły nie miał dzieci. W rachubę mogą wchodzić małżonek, dalsi zstępni, rodzice, rodzeństwo i jego zstępni, dziadkowie oraz ich zstępni, a także w szczególnej sytuacji dzieci małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło otwarcia spadku.

Jeżeli problem dotyczy osoby, która nie miała dzieci, lecz pozostawiła małżonka, rodziców lub rodzeństwo, właściwym uzupełnieniem jest artykuł o tym, jak przebiega dziedziczenie po osobie bezdzietnej. W niniejszym poradniku koncentrujemy się wyłącznie na sytuacji, w której wcześniejszych spadkobierców brak albo zostali skutecznie wyłączeni od dziedziczenia.

Ustalenie ostatniego spadkobiercy nie jest tym samym co ustalenie składu spadku. Sąd w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku wskazuje spadkobiercę, podstawę dziedziczenia, udział i sposób przyjęcia spadku, ale nie sporządza automatycznie kompletnej listy nieruchomości, rachunków, ruchomości i długów. Temu służą dalsze czynności, w tym wykaz albo spis inwentarza.

Ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy

O tym, która gmina dziedziczy, decyduje ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Znaczenie mają więc dwa elementy: faktyczne przebywanie oraz zamiar uczynienia danej miejscowości centrum swoich spraw życiowych.

Nie należy automatycznie utożsamiać miejsca zamieszkania z adresem zameldowania. Meldunek może być ważnym dowodem, ale nie przesądza sprawy. Zmarły mógł być zameldowany w jednej miejscowości, a od wielu lat stale mieszkać, pracować, leczyć się i prowadzić gospodarstwo domowe w innej. Podobnie nie decyduje miejsce śmierci, położenie domu lub działki ani adres urzędu skarbowego.

Przy ustalaniu ostatniego miejsca zamieszkania pomocne są między innymi:

• umowa najmu, użyczenia albo dokument własności lokalu, w którym zmarły faktycznie mieszkał;
• rachunki za media, korespondencja urzędowa i bankowa oraz dokumenty podatkowe;
• dokumentacja medyczna, wskazanie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej i adres podawany w placówkach;
• dane dotyczące zatrudnienia, świadczeń, ubezpieczenia i miejsca prowadzenia gospodarstwa domowego;
• zeznania sąsiadów, opiekunów, wynajmującego lub innych osób znających sytuację zmarłego;
• okoliczności świadczące o zamiarze stałego pobytu, na przykład przeniesienie rzeczy osobistych i zakończenie wcześniejszego najmu.

Trzeba odróżnić tę przesłankę od właściwości sądu. Kodeks postępowania cywilnego posługuje się pojęciem ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. To ono wyznacza sąd spadku. Jeżeli miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, właściwy jest sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część, a w braku także tej podstawy Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

W sprawach transgranicznych samo ustalenie, że zmarły mieszkał za granicą, nie wystarcza do zastosowania art. 935 Kodeksu cywilnego. Najpierw należy ustalić prawo właściwe dla dziedziczenia. Zgodnie z unijnym rozporządzeniem spadkowym co do zasady jest to prawo państwa ostatniego zwykłego pobytu zmarłego, chyba że skutecznie wybrał on prawo państwa swojego obywatelstwa albo zachodzi inny wyjątek. Dopiero gdy spadek podlega prawu polskiemu, można rozstrzygać, czy według polskich zasad przypada gminie czy Skarbowi Państwa.

Gmina i Skarb Państwa jako spadkobiercy ustawowi

Jeżeli nie ma małżonka, krewnych ani dzieci małżonka powołanych do dziedziczenia ustawowego, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Gmina dziedziczy jako osoba prawna. Nie ma znaczenia, na terenie której gminy znajduje się najcenniejszy składnik majątku ani gdzie zmarły był właścicielem nieruchomości.

Skarb Państwa dziedziczy w dwóch podstawowych sytuacjach przewidzianych w art. 935 Kodeksu cywilnego:

• gdy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić;
• gdy ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą.

Drugi przypadek wymaga szczególnej ostrożności w sprawach międzynarodowych, ponieważ art. 935 Kodeksu cywilnego może być zastosowany dopiero po potwierdzeniu, że dziedziczenie podlega prawu polskiemu. Obywatelstwo polskie, polska nieruchomość albo polski rachunek bankowy nie zawsze wystarczą do zastosowania polskiego prawa do całego spadku.

Przed powołaniem gminy albo Skarbu Państwa trzeba wyjaśnić także sytuację małżonka. Rozdzielność majątkowa nie wyłącza małżonka od dziedziczenia ustawowego. Szersze omówienie tego zagadnienia zawiera poradnik dotyczący dziedziczenia po małżonku przy rozdzielności.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza

Gmina i Skarb Państwa nie mogą odrzucić spadku, który przypadł im z mocy ustawy. Nie składają także oświadczenia o przyjęciu spadku. Ustawa nakazuje traktować taki spadek jako przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Oznacza to, że odpowiedzialność za długi spadkowe jest co do zasady ograniczona do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza. Stan czynny oznacza wartość aktywów należących do spadku, a nie prostą różnicę między majątkiem a zadłużeniem. Jeżeli aktywa mają wartość 80 000 zł, a długi wynoszą 150 000 zł, limit odpowiedzialności co do zasady wynosi 80 000 zł.

Dobrodziejstwo inwentarza nie oznacza, że wierzyciel może prowadzić egzekucję wyłącznie z odziedziczonych przedmiotów. Po przyjęciu spadku odpowiedzialność obejmuje majątek spadkobiercy, ale do wysokości ustawowego limitu. Z tego względu prawidłowe i kompletne ustalenie aktywów oraz zobowiązań ma praktyczne znaczenie także dla gminy i Skarbu Państwa.

W sprawach osób fizycznych często pojawia się pytanie, jak sprawdzić czy odziedziczyłam długi. W przypadku gminy i Skarbu Państwa zakres poszukiwań jest podobny: należy przeanalizować korespondencję, rachunki, umowy, księgi wieczyste, postępowania sądowe i egzekucyjne oraz informacje uzyskane od banków, urzędów i znanych wierzycieli.

Wykaz inwentarza może zostać złożony w sądzie albo przed notariuszem. Powinien z należytą starannością ujawniać przedmioty spadkowe i ich wartość według stanu i cen z chwili otwarcia spadku, a także długi według stanu z tej chwili. Jeżeli po złożeniu wykazu zostaną ujawnione dalsze składniki lub zobowiązania, wykaz należy uzupełnić. Spis inwentarza jest natomiast sporządzany przez komornika na podstawie postanowienia sądu.

Ograniczenie odpowiedzialności może odpaść, jeżeli spadkobierca podstępnie pominie składnik spadku albo podstępnie wykaże nieistniejący dług. Ryzyko dotyczy również nieprawidłowej kolejności zaspokajania znanych wierzycieli. Dlatego przed zapłatą większych należności trzeba ustalić pełny obraz zadłużenia i sprawdzić, czy roszczenia są wymagalne, udokumentowane i nieprzedawnione.

Dokumenty i dowody, które trzeba przygotować

Zakres dokumentów zależy od tego, kto inicjuje postępowanie i jakie fakty są sporne. Innego materiału będzie potrzebował wierzyciel, który chce ustalić następcę prawnego dłużnika, a innego gmina wezwana do udziału w sprawie. Nie istnieje jeden urzędowy dokument potwierdzający, że zmarły nie miał żadnych krewnych.

Najczęściej potrzebne są:

• odpis aktu zgonu spadkodawcy;
• dane identyfikacyjne zmarłego, zwłaszcza numer PESEL, imiona rodziców, stan cywilny i ostatnie znane adresy;
• oryginał testamentu, jeżeli istnieje, albo informacje pozwalające ustalić, gdzie może się znajdować;
• odpisy aktów stanu cywilnego dotyczące znanych członków rodziny oraz dokumenty potwierdzające zgony, odrzucenia spadku, zrzeczenia się dziedziczenia albo niegodność;
• dowody poszukiwania dalszych spadkobierców, w tym odpowiedzi urzędów, informacje z rejestrów i korespondencję zwróconą jako niedoręczona;
• dowody ostatniego miejsca zamieszkania i ostatniego miejsca zwykłego pobytu;
• dokumenty dotyczące majątku, na przykład numery ksiąg wieczystych, wypisy z ewidencji gruntów, umowy, dowody rejestracyjne i informacje o rachunkach;
• dokumenty dotyczące długów, w tym umowy kredytowe, nakazy zapłaty, zawiadomienia komornicze, faktury i zaległości publicznoprawne.

Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, dokumenty powinny pozwalać odróżnić dwa zagadnienia: kto ją dziedziczy oraz jaki jest jej stan prawny. Praktyczne problemy związane z brakiem testamentu i nieuregulowanym tytułem własności opisuje osobno artykuł o dziedziczeniu działki bez testamentu.

Procedura krok po kroku

Działania przed sprawą

Najpierw należy określić interes prawny w uzyskaniu potwierdzenia dziedziczenia. Wniosek może złożyć nie tylko potencjalny spadkobierca. Uprawniona jest każda osoba mająca interes w ustaleniu następstwa prawnego, na przykład wierzyciel zmarłego, współwłaściciel nieruchomości, zapisobierca, kontrahent albo podmiot zarządzający składnikiem spadku.

Kolejnym krokiem jest sprawdzenie, czy nie wydano już postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Trzeba również ustalić, czy zmarły sporządził testament. Jeżeli istnieje ryzyko usunięcia, zniszczenia lub przejęcia majątku, można rozważyć wniosek o zabezpieczenie spadku, niezależnie od samego postępowania o stwierdzenie jego nabycia.

Następnie trzeba przygotować opis stanu faktycznego. Powinien on wyjaśniać co najmniej datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu, znane dane rodzinne, istnienie albo brak testamentu, zdarzenia dotyczące wcześniejszych spadkobierców oraz podstawę wskazania konkretnej gminy lub Skarbu Państwa.

Sąd, notariusz lub urząd

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu rejonowego będącego sądem spadku. Co do zasady jest to sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Gdy tego miejsca w Polsce nie można ustalić, właściwy jest sąd położenia majątku lub jego części, a gdy brak również tej podstawy, Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy.

Wniosek powinien zawierać:

• oznaczenie sądu, wnioskodawcy i uczestników wraz z adresami oraz dostępnymi danymi identyfikacyjnymi;
• żądanie stwierdzenia, kto i na jakiej podstawie nabył spadek;
• opis okoliczności uzasadniających właściwość sądu i powołanie gminy albo Skarbu Państwa;
• wykaz dowodów oraz załączniki;
• odpisy wniosku i załączników dla uczestników;
• dowód uiszczenia wymaganych opłat.

Sąd przeprowadza rozprawę i bada z urzędu okoliczności wskazane w przepisach postępowania spadkowego, w tym istnienie testamentu oraz osoby należące do podstawowych grup spadkobierców. Wnioskodawca powinien jednak przedstawić wszystkie znane informacje także o dalszej rodzinie. Jeżeli zapewnienie spadkowe i inne dowody nie wystarczają, w szczególności gdy nie udało się ustalić spadkobierców, sąd wzywa ich przez ogłoszenie.

Ogłoszenie zawiera dane spadkodawcy, datę śmierci, wskazanie pozostawionego majątku i wezwanie spadkobierców, aby w ciągu trzech miesięcy od dnia wskazanego w ogłoszeniu zgłosili oraz udowodnili swoje prawa. Ogłoszenie publikuje się w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz podaje do publicznej wiadomości w ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy w sposób tam przyjęty.

Akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić również notariusz. Wymaga to udziału wszystkich osób zainteresowanych i braku wątpliwości co do jurysdykcji, prawa właściwego, osoby spadkobiercy oraz udziałów. Jeżeli spadek ma przypaść gminie albo Skarbowi Państwa, a dowody nie są wystarczające, notariusz może przeprowadzić wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie na koszt osoby zainteresowanej. W sprawach ze spornymi faktami, niepełnym drzewem rodzinnym albo niejasnym miejscem zamieszkania droga sądowa jest zazwyczaj bardziej praktyczna.

Urząd gminy, urząd stanu cywilnego ani urząd skarbowy nie wydają decyzji stwierdzającej nabycie spadku. Urzędy mogą dostarczać dokumenty, przekazywać informacje i reprezentować gminę w postępowaniu, lecz tytuł dziedziczenia potwierdza sąd albo notariusz. W przypadku Skarbu Państwa trzeba prawidłowo określić jednostkę organizacyjną reprezentującą ten podmiot, co zależy od okoliczności sprawy i rodzaju majątku.

Czynności po rozstrzygnięciu

Po uprawomocnieniu się postanowienia albo zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia należy przejść od ustalenia spadkobiercy do objęcia i uporządkowania spadku. W praktyce obejmuje to:

1. uzyskanie odpisu prawomocnego postanowienia albo wypisu zarejestrowanego aktu;
2. zabezpieczenie nieruchomości, dokumentów, kluczy, pojazdów i innych składników;
3. ustalenie rachunków, wierzytelności, udziałów, praw rzeczowych i zobowiązań;
4. sporządzenie lub uzupełnienie wykazu inwentarza albo wystąpienie o spis inwentarza;
5. zawiadomienie banków, sądów, komorników, kontrahentów i znanych wierzycieli;
6. złożenie wniosków o odpowiednie wpisy w księgach wieczystych i rejestrach;
7. sprawdzenie, czy istnieją sprawy sądowe, egzekucyjne, podatkowe lub administracyjne wymagające dalszego udziału spadkobiercy.

Płatności na rzecz wierzycieli nie powinny być dokonywane wyłącznie na podstawie wezwania do zapłaty. Należy sprawdzić podstawę roszczenia, jego wysokość, wymagalność, przedawnienie, zabezpieczenia oraz wpływ zapłaty na pozostałych wierzycieli. W przypadku kilku długów istotne mogą być zasady odpowiedzialności spadkobiercy, który wiedział albo powinien był wiedzieć o innych zobowiązaniach.

Jeżeli po wydaniu postanowienia ujawni się testament lub osoba mająca wcześniejsze prawo do spadku, możliwe jest postępowanie o uchylenie albo zmianę stwierdzenia nabycia spadku. Wtedy gmina lub Skarb Państwa mogą utracić status spadkobiercy, a rozliczenie wydanego lub zużytego majątku wymaga odrębnej oceny.

Terminy, koszty i ryzyka praktyczne

Przepisy nie wyznaczają ogólnego terminu, w którym trzeba złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Zwlekanie może jednak utrudnić zabezpieczenie majątku, ustalenie świadków, odnalezienie dokumentów i obronę przed roszczeniami. W przypadku gminy oraz Skarbu Państwa nie biegnie sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ponieważ te podmioty nie składają takiego oświadczenia.

Stwierdzenie nabycia spadku co do zasady nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli wcześniej oświadczenia. W sprawach prowadzących do dziedziczenia przez gminę albo Skarb Państwa postępowanie często trwa dłużej z powodu konieczności gromadzenia aktów stanu cywilnego i publikowania ogłoszenia. Sam termin na zgłoszenie się spadkobierców wskazany w ogłoszeniu wynosi trzy miesiące.

Podstawowa opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł. Dodatkowo pobierana jest opłata 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. Osobne koszty mogą obejmować publikację ogłoszenia, odpisy aktów stanu cywilnego, tłumaczenia, pełnomocnika, czynności notarialne, zabezpieczenie spadku oraz spis inwentarza. Od wniosku o sporządzenie spisu inwentarza pobiera się opłatę stałą 100 zł, przy czym mogą dojść wydatki związane z czynnościami komornika i wyceną.

Jeżeli w spadku znajduje się nieruchomość i konieczny jest wpis własności albo użytkowania wieczystego w księdze wieczystej na podstawie dziedziczenia, opłata od takiego wniosku wynosi 150 zł niezależnie od liczby udziałów objętych jednym wnioskiem.

Najważniejsze ryzyka praktyczne to:

• wskazanie niewłaściwej gminy przez oparcie się wyłącznie na meldunku lub położeniu majątku;
• pominięcie dalszych krewnych albo dzieci małżonka spełniających warunki ustawowe;
• nieuwzględnienie testamentu, zrzeczenia się dziedziczenia, przysposobienia lub wcześniejszych odrzuceń spadku;
• zastosowanie prawa polskiego bez zbadania unijnych reguł prawa właściwego;
• brak pełnego wykazu aktywów i długów, prowadzący do sporu o limit odpowiedzialności;
• zaspokojenie jednego wierzyciela bez uwzględnienia innych znanych zobowiązań;
• przejęcie lub sprzedaż składników majątku przed wyjaśnieniem, czy rozstrzygnięcie może zostać zmienione.

Najczęstsze błędy i odpowiedzi na pytania

Błąd 1: skoro zmarły nie miał dzieci, dziedziczy gmina.
Brak dzieci nie kończy dziedziczenia ustawowego. Trzeba kolejno sprawdzić małżonka, dalszych zstępnych, rodziców, rodzeństwo i jego zstępnych, dziadków i ich zstępnych oraz określone dzieci małżonka.

Błąd 2: dziedziczy gmina, w której znajduje się mieszkanie.
Położenie nieruchomości nie wyznacza gminy spadkobiercy. Decyduje ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, ustalane na podstawie jego faktycznego pobytu i zamiaru stałego związania z miejscowością.

Błąd 3: urząd gminy może wydać decyzję o przejęciu spadku.
Nabycie spadku potwierdza sąd albo notariusz. Gmina jest uczestnikiem i potencjalnym spadkobiercą, ale nie rozstrzyga sama własnej sprawy w drodze decyzji administracyjnej.

Błąd 4: dobrodziejstwo inwentarza oznacza brak odpowiedzialności za długi.
Odpowiedzialność nadal istnieje, lecz jest limitowana wartością stanu czynnego spadku, o ile nie zachodzą przesłanki utraty ograniczenia. Konieczne jest więc rzetelne ustalenie aktywów i zobowiązań.

Błąd 5: brak kontaktu z rodziną dowodzi braku spadkobierców.
Wieloletni brak kontaktu nie pozbawia prawa do dziedziczenia. Jeżeli dowody nie pozwalają ustalić kręgu spadkobierców, potrzebna może być procedura ogłoszeniowa.

Błąd 6: prawomocne postanowienie zawsze definitywnie zamyka sprawę.
Jeżeli później zostanie wykazane, że spadkobiercą jest inna osoba albo udział powinien być inny, możliwa jest zmiana stwierdzenia nabycia spadku w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego.

FAQ

Czy gmina może odrzucić zadłużony spadek?

Nie. Gmina nie może odrzucić spadku, który przypadł jej jako spadkobiercy ustawowemu. Nie składa również oświadczenia o przyjęciu, a spadek uważa się za przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

Czy Skarb Państwa zawsze dziedziczy po osobie mieszkającej za granicą?

Nie zawsze. Najpierw trzeba ustalić prawo właściwe dla dziedziczenia. Skarb Państwa dziedziczy na podstawie art. 935 Kodeksu cywilnego tylko wtedy, gdy do spadku stosuje się prawo polskie i spełnione są przesłanki tego przepisu.

Czy miejsce zameldowania rozstrzyga, która gmina dziedziczy?

Nie. Meldunek jest dowodem, ale może zostać obalony innymi dokumentami i zeznaniami. Decyduje miejscowość faktycznego pobytu połączonego z zamiarem stałego zamieszkania.

Czy wierzyciel zmarłego może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Tak, jeżeli ma interes prawny w ustaleniu następcy prawnego dłużnika. Powinien wykazać istnienie swojej wierzytelności i wyjaśnić, dlaczego potrzebuje potwierdzenia dziedziczenia.

Czy do powołania gminy zawsze potrzebne jest ogłoszenie?

Nie w każdym przypadku. Ogłoszenie jest konieczne, gdy zapewnienie spadkowe lub inne dowody nie wystarczają, w szczególności gdy nie udało się ustalić spadkobierców. Jeżeli dokumenty jednoznacznie wykazują brak wcześniejszych spadkobierców, sąd ocenia, czy ogłoszenie jest potrzebne.

Czy notariusz może potwierdzić dziedziczenie przez gminę lub Skarb Państwa?

Tak. Notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli spełnione są warunki ustawowe i nie ma wątpliwości co do spadkobiercy. Gdy dowody są niewystarczające, może przeprowadzić wezwanie spadkobierców przez ogłoszenie na koszt osoby zainteresowanej.

Do jakiej kwoty gmina odpowiada za długi?

Co do zasady do wartości stanu czynnego spadku ustalonego w wykazie albo spisie inwentarza. Dokładny zakres odpowiedzialności może zależeć od kompletności inwentarza, sposobu zaspokajania wierzycieli i zachowania spadkobiercy.

Co zrobić, gdy krewny zgłosi się po wydaniu postanowienia na rzecz gminy?

Osoba ta może wystąpić o zmianę stwierdzenia nabycia spadku i udowodnić swoje pokrewieństwo oraz pierwszeństwo. Uczestnika wcześniejszego postępowania mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia, w tym roczny termin liczony od chwili, gdy uzyskał możliwość powołania nowej podstawy.

Podsumowanie

Spadek po osobie bez krewnych nie pozostaje bez właściciela. Jeżeli nie ma testamentu ani wcześniejszych spadkobierców ustawowych, dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego, a w przypadkach wskazanych w ustawie Skarb Państwa. Kluczowe jest jednak udowodnienie nie tylko braku uprawnionych osób, lecz także właściwego miejsca zamieszkania i, w sprawach zagranicznych, prawa właściwego.

Przed skierowaniem sprawy do sądu warto uporządkować akty stanu cywilnego, dowody adresowe, informacje o testamencie oraz dokumenty majątkowe i dłużne. Po potwierdzeniu dziedziczenia trzeba sporządzić rzetelny inwentarz i ostrożnie rozliczać wierzycieli, ponieważ dobrodziejstwo inwentarza ogranicza odpowiedzialność, ale jej nie usuwa.

Źródła

• Kodeks cywilny, w szczególności art. 25, art. 934¹, art. 935, art. 1023, art. 1025–1027 oraz art. 1030–1032.
• Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 628 oraz art. 669–679.
• Prawo o notariacie, w szczególności art. 95a–95e.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 42 i art. 49.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012, w szczególności art. 21 i art. 22.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.