Spadek w Wielkiej Brytanii po Brexicie – dokumenty, probate i prawo właściwe

Spadek po osobie związanej z Wielką Brytanią najczęściej wymaga połączenia dwóch porządków: ustalenia, kto i na jakiej podstawie dziedziczy, oraz wykonania tych praw wobec konkretnych instytucji. To drugie bywa równie ważne jak samo postanowienie sądu. Bank w Londynie, księga wieczysta w Polsce i urząd skarbowy mogą oczekiwać różnych dokumentów.

Dlatego nie należy zaczynać od automatycznego założenia, że skoro zmarły mieszkał w UK, całą sprawę trzeba przeprowadzić wyłącznie tam, albo odwrotnie – że polskie obywatelstwo wystarczy do zastosowania polskiego prawa. Najpierw trzeba ustalić jurysdykcję, prawo właściwe, część Wielkiej Brytanii związaną ze sprawą oraz położenie majątku.

Istota problemu – jak przeprowadzić formalności po osobie związanej z UK

W sprawie transgranicznej trzeba rozdzielić trzy pytania. Po pierwsze: który organ może rozpoznać sprawę. Po drugie: jakie prawo reguluje dziedziczenie. Po trzecie: jak dokument uzyskany w jednym państwie wykorzystać w drugim. Odpowiedź na każde z nich może być inna.

Dla polskiego sądu podstawowym aktem jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012. Co ważne, Wielka Brytania nie uczestniczyła w tym rozporządzeniu również przed Brexitem. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że przed Brexitem brytyjskie probate było automatycznie europejskim poświadczeniem spadkowym, a po Brexicie przestało nim być. Taki mechanizm w relacji z UK nie działał.

Jeżeli zmarły miał zwykłe miejsce pobytu w Wielkiej Brytanii, polski sąd może mimo to mieć jurysdykcję w określonych sytuacjach. Gdy majątek spadkowy znajduje się w Polsce, art. 10 rozporządzenia nr 650/2012 przewiduje jurysdykcję dodatkową między innymi wtedy, gdy zmarły miał w chwili śmierci obywatelstwo polskie. W dalszej kolejności znaczenie może mieć jego wcześniejsze zwykłe miejsce pobytu w Polsce, jeśli zmiana nastąpiła nie wcześniej niż pięć lat przed wszczęciem sprawy. Jeżeli te przesłanki nie są spełnione, polski sąd może w pewnych przypadkach orzekać tylko o majątku położonym w Polsce.

Prawo właściwe ustala się odrębnie od jurysdykcji. Zasadą z art. 21 rozporządzenia jest prawo państwa, w którym zmarły miał zwykłe miejsce pobytu w chwili śmierci. Zmarły może jednak w rozrządzeniu na wypadek śmierci wybrać prawo państwa swojego obywatelstwa zgodnie z art. 22. Jeżeli właściwe okazuje się prawo Wielkiej Brytanii, trzeba następnie ustalić właściwy system terytorialny – Anglii i Walii, Szkocji albo Irlandii Północnej. W niektórych konfiguracjach znaczenie ma również odesłanie przewidziane w art. 34 rozporządzenia, dlatego sama odpowiedź „prawo angielskie” nie zawsze kończy analizę kolizyjną.

Probate i grant of representation

W Anglii i Walii pojęcie grant of representation obejmuje dokument uprawniający właściwą osobę do administrowania spadkiem. Jeżeli istnieje ważny testament i działa wskazany w nim wykonawca, typowym dokumentem jest grant of probate. Jeżeli nie ma testamentu, wydawane są co do zasady letters of administration. Gdy testament istnieje, ale nie ma wykonawcy, który może i chce działać, możliwy jest odpowiedni grant administracyjny z testamentem.

Grant nie jest tylko potwierdzeniem, że ktoś jest krewnym zmarłego. Jego praktyczna funkcja polega przede wszystkim na umocowaniu personal representative do zbierania aktywów, regulowania długów i podatków oraz późniejszego wydania majątku osobom uprawnionym. Banki i inne instytucje mogą żądać okazania grantu przed wypłatą większych środków lub zmianą właściciela aktywów. Przy niektórych niewielkich aktywach instytucja może zastosować własną procedurę bez formalnego grantu, dlatego zawsze trzeba sprawdzić wymagania konkretnego banku lub podmiotu.

Przed złożeniem wniosku o probate w Anglii i Walii trzeba ustalić wartość majątku dla celów podatkowych. Jeżeli spadek nie mieści się w uproszczonych zasadach i wymagany jest formularz IHT400, rozliczenie z HM Revenue & Customs poprzedza wniosek o probate. Oficjalne wytyczne HMCTS wskazują, że kompletny grant jest zwykle wydawany w ciągu około 12 tygodni, ale sprawa trwa dłużej, gdy urząd potrzebuje dodatkowych informacji, występuje spór albo dokumenty są niepełne.

Na dzień 7 sierpnia 2026 r. opłata za wniosek o probate w Anglii i Walii wynosi £526, gdy wartość spadku przekracza £5,000; przy wartości £5,000 lub niższej opłata za sam wniosek nie jest pobierana. Są to stawki dla Anglii i Walii i nie należy przenosić ich automatycznie na Szkocję ani Irlandię Północną.

W Szkocji podstawowym dokumentem nadającym wykonawcy prawo do zebrania i rozdysponowania majątku jest confirmation, uzyskiwane w sheriff court. W Irlandii Północnej funkcjonuje odrębna procedura probate, w której również występują grant of probate i letters of administration. Dlatego w pierwszym piśmie do prawnika lub urzędu warto podać nie tylko „UK”, ale konkretnie: Anglia i Walia, Szkocja albo Irlandia Północna.

Najważniejsza praktyczna różnica polega na tym, że brytyjski grant potwierdza przede wszystkim uprawnienie do administrowania majątkiem w danym systemie. Nie wolno automatycznie zakładać, że jest on równoważny polskiemu prawomocnemu postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanemu aktowi poświadczenia dziedziczenia w każdym celu, zwłaszcza przy wpisie prawa własności do polskiej księgi wieczystej.

Uznanie dokumentów w Polsce

Przy korzystaniu w Polsce z dokumentu wydanego w UK trzeba zacząć od ustalenia, czym ten dokument jest w sensie prawnym i do jakiej czynności ma zostać użyty. Inaczej ocenia się prawomocne orzeczenie sądu, inaczej grant upoważniający wykonawcę do zarządu spadkiem, a jeszcze inaczej akt stanu cywilnego, testament czy urzędowe zaświadczenie.

Rozporządzenie nr 650/2012 zawiera uproszczone zasady uznawania orzeczeń wydanych w państwach członkowskich związanych tym rozporządzeniem, lecz te przepisy nie obejmują orzeczeń brytyjskich. Wielka Brytania nie wydaje również europejskiego poświadczenia spadkowego na podstawie tego rozporządzenia. Szersze zasady dotyczące tego, jak przeprowadzić spadek zagraniczny, trzeba więc odnieść do charakteru konkretnego dokumentu z UK.

Jeżeli dokument jest orzeczeniem zagranicznego sądu w sprawie cywilnej, punktem wyjścia są art. 1145–1148¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 1145 zagraniczne orzeczenia podlegają w Polsce uznaniu z mocy prawa, chyba że zachodzi jedna z przeszkód określonych w art. 1146. Osoba, która powołuje się na uznanie, powinna liczyć się z koniecznością przedstawienia urzędowego odpisu orzeczenia, dokumentu potwierdzającego jego prawomocność, jeżeli nie wynika ona z treści, oraz uwierzytelnionego tłumaczenia na język polski. Jeżeli potrzebne jest formalne rozstrzygnięcie, czy zagraniczne orzeczenie podlega uznaniu, osoba mająca interes prawny może wystąpić do sądu w trybie art. 1148 K.p.c. Art. 1149¹ przewiduje odpowiednie stosowanie tych reguł także do rozstrzygnięć innych organów państw obcych wydanych w sprawach cywilnych.

Te reguły nie oznaczają jednak, że każdy grant of probate automatycznie działa w Polsce jak orzeczenie stwierdzające krąg spadkobierców. W praktyce trzeba sprawdzić, jakie skutki dokument wywołuje w prawie właściwym i czego wymaga polski organ. Sąd spadku, notariusz, bank lub sąd wieczystoksięgowy może potrzebować dodatkowej podstawy do ustalenia następstwa prawnego. Jeżeli polski sąd skieruje do uczestnika wezwanie z sądu w sprawie, nie należy odpowiadać wyłącznie przesłaniem przypadkowej kopii probate – trzeba sprawdzić, jakiego dowodu i na jaką okoliczność sąd żąda.

Brytyjskie dokumenty urzędowe mogą być legalizowane w UK przez Legalisation Office, który dołącza apostille do dokumentu spełniającego wymogi. Apostille nie należy jednak traktować jako uniwersalnego obowiązku przy każdym dokumencie. Najpierw warto ustalić w polskim sądzie, urzędzie, banku lub u notariusza, czy wymagany jest oryginał, urzędowy odpis albo kopia poświadczona, czy potrzebna jest apostille oraz w jakiej formie ma być złożone tłumaczenie. Samo apostille potwierdza autentyczność dokumentu w zakresie przewidzianym dla legalizacji, ale nie przesądza o jego skutkach spadkowych.

Nieruchomości, rachunki i podatki

W sprawie obejmującej majątek w dwóch państwach najlepiej przygotować osobną listę aktywów dla UK i dla Polski. Dla rachunku bankowego w Anglii typowym dokumentem będzie grant wymagany przez bank, natomiast polski bank może oczekiwać dokumentu wykazującego następstwo prawne zgodnie z polskimi zasadami i charakterem sprawy. W odniesieniu do nieruchomości dodatkowo dochodzą reguły rejestrowe państwa, w którym nieruchomość jest położona.

Jeżeli w Polsce znajduje się mieszkanie lub dom, trzeba odróżnić ustalenie, kto dziedziczy, od późniejszego wpisu do księgi wieczystej. Rozporządzenie nr 650/2012 reguluje prawo właściwe dla dziedziczenia, ale nie zastępuje krajowych zasad prowadzenia rejestrów nieruchomości. Dlatego nawet prawidłowo uzyskany dokument brytyjski trzeba ocenić pod kątem tego, czy daje podstawę do konkretnego wpisu w Polsce. Jeżeli problem dotyczy nie tyle prawa międzynarodowego, ile kręgu osób uprawnionych do konkretnej polskiej nieruchomości, pomocniczo może być przydatny materiał o tym, czy wykupione mieszkanie po ojcu podlega dziedziczeniu przez dzieci z różnych związków.

Podatki trzeba analizować odrębnie od prawa właściwego dla samego dziedziczenia. Po stronie brytyjskiej przed złożeniem wniosku o probate może być konieczne oszacowanie wartości spadku i rozliczenie Inheritance Tax z HMRC. Nie oznacza to jednak, że zapłata albo brak podatku w UK automatycznie zamyka wszystkie obowiązki w Polsce.

Polska ustawa o podatku od spadków i darowizn obejmuje również nabycie rzeczy znajdujących się za granicą lub praw wykonywanych za granicą, jeżeli w chwili otwarcia spadku nabywca był obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu w Polsce. W przypadku osób z najbliższej rodziny zwolnienie może wymagać złożenia SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od zdarzenia lub dokumentu wskazanego w ustawie i aktualnych objaśnieniach administracji skarbowej. Jeżeli zwolnienie nie ma zastosowania, termin na SD-3 jest co do zasady krótszy i wynosi miesiąc od powstania obowiązku podatkowego. Początek terminu zależy od sposobu formalnego potwierdzenia nabycia, dlatego nie warto czekać z analizą podatkową do zakończenia wszystkich czynności w UK.

Dokumenty i dowody, które trzeba przygotować

Im wcześniej powstanie pełny pakiet dokumentów, tym mniejsze ryzyko, że postępowanie zatrzyma się na prostym braku formalnym. Nie każdy dokument będzie potrzebny w każdej sprawie, ale przy spadku UK–Polska zwykle warto zebrać co najmniej:

• akt zgonu albo urzędowy odpis aktu zgonu,
• testament oraz wszystkie kodycyle, jeżeli istnieją,
• grant of probate, letters of administration albo szkockie confirmation, jeżeli zostały już wydane,
• dokumenty tożsamości zmarłego i osób zainteresowanych spadkiem,
• akty stanu cywilnego potwierdzające pokrewieństwo, małżeństwo, rozwód lub zmianę nazwiska, jeżeli mają znaczenie dla kręgu spadkobierców,
• dowody obywatelstwa zmarłego w chwili śmierci, zwłaszcza gdy testament zawiera wybór prawa ojczystego,
• dowody rzeczywistego miejsca zwykłego pobytu zmarłego: umowę najmu lub dokument własności, korespondencję urzędową, dokumenty podatkowe, informacje o pracy i rodzinie oraz inne dowody pokazujące centrum jego życia,
• wykaz majątku w UK i Polsce wraz z przybliżoną wartością na dzień śmierci,
• dokumenty dotyczące długów, kredytów, podatków i kosztów pogrzebu,
• potwierdzenia własności nieruchomości, numery ksiąg wieczystych lub dane odpowiedniego rejestru w UK,
• dokumenty bankowe i inwestycyjne pozwalające zidentyfikować rachunki i instytucje,
• urzędowe tłumaczenia dokumentów składanych w Polsce, jeśli są wymagane,
• apostille, jeżeli konkretny polski organ wymaga jej dla danego brytyjskiego dokumentu.

Procedura krok po kroku

Działania przed sprawą

Krok 1: ustal centrum życia zmarłego. Nie wystarczy adres korespondencyjny. Dla miejsca zwykłego pobytu znaczenie ma całościowa ocena, gdzie zmarły faktycznie mieszkał, pracował, utrzymywał rodzinne i społeczne więzi oraz zarządzał swoimi sprawami.

Krok 2: sprawdź testament i obywatelstwo. Testament może zawierać wybór prawa ojczystego. Jeżeli zmarły miał dwa obywatelstwa, trzeba ocenić, czy i jakie prawo zostało skutecznie wybrane. Wybór prawa nie jest tym samym co wybór sądu – te kwestie analizuje się osobno.

Krok 3: sporządź inwentarz aktywów i zobowiązań. Zidentyfikuj banki, inwestycje, nieruchomości, udziały, pojazdy, polisy, należności i długi. W UK wycena majątku jest potrzebna także do ustalenia obowiązków związanych z Inheritance Tax i probate.

Krok 4: wybierz właściwą procedurę terytorialną w UK. Dla Anglii i Walii sprawdza się procedurę HMCTS; dla Szkocji confirmation w sheriff court; dla Irlandii Północnej odrębne zasady Probate Office. Nie należy używać formularzy z Anglii i Walii do sprawy szkockiej tylko dlatego, że wszystkie instytucje znajdują się w Zjednoczonym Królestwie.

Sąd, notariusz lub urząd

W Anglii i Walii wniosek o probate można złożyć online albo w formie papierowej. Dla sprawy z testamentem używany jest odpowiedni formularz dla probate, a dla dziedziczenia bez testamentu – formularz dla letters of administration. Jeżeli wymagane jest pełne rozliczenie IHT400, najpierw trzeba wykonać czynności wobec HMRC i uzyskać dane potrzebne do wniosku spadkowego.

Jeżeli potrzebne jest postępowanie w Polsce, trzeba najpierw sprawdzić jurysdykcję na podstawie rozporządzenia nr 650/2012. Gdy polski sąd jest właściwy, może być konieczne przedstawienie testamentu, brytyjskich dokumentów i dowodów miejsca zwykłego pobytu oraz ustalenie treści prawa obcego. W sprawach spełniających ustawowe warunki możliwa jest także droga notarialna, ale przy sporze między zainteresowanymi, wątpliwościach co do jurysdykcji albo konieczności szerszego badania prawa obcego praktycznie istotna może być droga sądowa.

Jeżeli polski organ ma tylko ocenić skuteczność już wydanego brytyjskiego orzeczenia, trzeba odróżnić uznanie z mocy prawa od odrębnego postępowania o ustalenie, że orzeczenie podlega albo nie podlega uznaniu. Nie składa się automatycznie wniosku o „uznanie probate” bez sprawdzenia, czy dany dokument jest orzeczeniem objętym art. 1145 K.p.c. i czy formalne stwierdzenie uznania jest w ogóle potrzebne.

Jeżeli polskie postępowanie dotyczy dziedziczenia testamentowego, kontekstowo pomocny może być materiał pokazujący, jak wygląda spadek po cioci z testamentu. W sprawie międzynarodowej trzeba jednak dodatkowo ustalić jurysdykcję i prawo właściwe – samo istnienie polskiego testamentu albo polskiego spadkobiercy nie rozstrzyga tych kwestii.

Czynności po rozstrzygnięciu

Po uzyskaniu właściwego dokumentu nie kończy się jeszcze administracja spadkiem. W UK personal representative przedstawia grant instytucjom finansowym, zbiera aktywa, reguluje należne zobowiązania i dopiero następnie dokonuje dystrybucji zgodnie z testamentem albo zasadami dziedziczenia beztestamentowego. W Szkocji analogiczne działania wykonuje executor na podstawie confirmation.

W Polsce trzeba wykonać czynności zależne od rodzaju majątku: złożyć wniosek o wpis do księgi wieczystej, przedstawić dokumenty bankowi, uregulować obowiązki podatkowe albo wykazać następstwo prawne wobec spółki czy innej instytucji. Dokument skuteczny wobec jednego podmiotu nie musi automatycznie wystarczyć drugiemu.

Na końcu warto zachować pełny zestaw dokumentów: orzeczenia i granty, potwierdzenia prawomocności, tłumaczenia, apostille, rozliczenia podatkowe, dowody spłaty zobowiązań i potwierdzenia przekazania majątku. Przy późniejszym ujawnieniu nowego składnika spadku taki komplet znacznie ułatwia ponowne uruchomienie procedury.

Terminy, koszty i ryzyka praktyczne

Poza opłatą za probate trzeba przewidzieć koszty odpisów, tłumaczeń przysięgłych, legalizacji lub apostille, obsługi prawnej, wycen majątku, opłat rejestrowych i ewentualnych postępowań w dwóch państwach. Przy nieruchomości mogą pojawić się dodatkowe koszty lokalnego rejestru i profesjonalnej obsługi przeniesienia tytułu.

Największe ryzyka praktyczne to nie tylko spór między spadkobiercami. Często problemem jest rozpoczęcie procedury w niewłaściwej części UK, pomylenie prawa właściwego z jurysdykcją, uznanie grantu za dokument o szerszym skutku niż rzeczywiście ma, pominięcie wyboru prawa w testamencie, niedostrzeżenie odesłania do innego prawa, brak tłumaczenia albo apostille wymaganej przez konkretny organ oraz przekroczenie terminu podatkowego.

Osoba administrująca spadkiem powinna też uważać z przedwczesnym podziałem majątku. Najpierw trzeba ustalić aktywa i długi, wykonać obowiązki podatkowe oraz sprawdzić roszczenia, które mogą obciążać spadek. Wypłata środków spadkobiercom przed uporządkowaniem zobowiązań może prowadzić do osobistego ryzyka wykonawcy lub administratora zależnie od właściwego prawa.

Najczęstsze błędy i odpowiedzi na pytania

Błąd 1: „Zmarły miał polski paszport, więc zawsze stosujemy polskie prawo”.
Nie. Obywatelstwo ma duże znaczenie przy wyborze prawa i może wpływać na dodatkową jurysdykcję polskiego sądu, ale podstawową regułą prawa właściwego jest zwykłe miejsce pobytu zmarłego, chyba że zachodzi skuteczny wybór prawa albo inny wyjątek.

Błąd 2: „Mieszkał w Londynie, więc polski sąd nie może nic zrobić”.
Nie zawsze. Jeżeli zmarły pozostawił majątek w Polsce, art. 10 rozporządzenia nr 650/2012 może otwierać jurysdykcję polskiego sądu, zwłaszcza przy polskim obywatelstwie zmarłego. Zakres tej jurysdykcji trzeba jednak ustalić na podstawie konkretnych faktów.

Błąd 3: „Mam grant of probate, więc wpiszę się od razu do polskiej księgi wieczystej”.
Nie należy tego zakładać. Najpierw trzeba ustalić charakter grantu i wymagania sądu wieczystoksięgowego. Może być potrzebny dokument, który w sposób wystarczający dla prawa polskiego wykazuje następstwo prawne.

Błąd 4: „Apostille załatwia uznanie dokumentu”.
Apostille dotyczy formalnej autentyczności dokumentu, a nie jego materialnych skutków. Nie zastępuje analizy, czy dokument dowodzi dziedziczenia, umocowania wykonawcy albo innej okoliczności wymaganej przez polski organ.

Błąd 5: „Skoro zapłacono podatek w UK, w Polsce nic nie trzeba zgłaszać”.
To nie jest bezpieczne założenie. Polska ustawa może obejmować także aktywa zagraniczne w zależności od obywatelstwa lub miejsca stałego pobytu nabywcy. Trzeba oddzielnie sprawdzić zwolnienie, formularz i termin.

Błąd 6: „UK to jeden system spadkowy”.
Nie. Anglia i Walia, Szkocja oraz Irlandia Północna mają odrębne rozwiązania proceduralne i częściowo odmienne prawo materialne. Nazwa dokumentu, właściwy organ i formularz zależą od części Zjednoczonego Królestwa.

FAQ

Czy po Brexicie zawsze stosuje się prawo brytyjskie do spadku po osobie mieszkającej w UK?

Nie. W sprawie rozpoznawanej w Polsce prawo właściwe ustala się według rozporządzenia nr 650/2012. Zasadą jest prawo zwykłego miejsca pobytu zmarłego, ale znaczenie może mieć wybór prawa ojczystego w testamencie, wyjątkowo ściślejszy związek z innym państwem oraz odesłanie przewidziane dla prawa państwa trzeciego.

Czy grant of probate jest automatycznie uznawany w Polsce?

Nie można odpowiedzieć na to jednym „tak” dla wszystkich celów. Trzeba ustalić prawny charakter konkretnego grantu i to, czy polski organ potrzebuje potwierdzenia umocowania administratora, orzeczenia o dziedziczeniu czy dokumentu do wpisu w rejestrze. Dla zagranicznych orzeczeń sądowych stosuje się m.in. art. 1145 i następne K.p.c., ale grant nie powinien być bez analizy utożsamiany z polskim stwierdzeniem nabycia spadku.

Czy można uzyskać europejskie poświadczenie spadkowe do użycia w Wielkiej Brytanii?

Wielka Brytania nie jest państwem związanym rozporządzeniem nr 650/2012 i nie wydaje europejskiego poświadczenia spadkowego na jego podstawie. Dokument wydany w Polsce może mieć znaczenie dowodowe zależnie od brytyjskiej procedury, ale nie korzysta w UK z automatycznego skutku przewidzianego przez rozporządzenie dla uczestniczących państw.

Czy każdy dokument z UK musi mieć apostille?

Nie. Wymóg zależy od rodzaju dokumentu i organu, przed którym ma być użyty. Przed zamówieniem apostille warto ustalić, czy polski sąd, notariusz, bank lub urząd wymaga jej dla konkretnego dokumentu oraz czy potrzebny jest oryginał albo odpis urzędowy.

Czy do każdego rachunku bankowego w Anglii potrzebne jest probate?

Nie zawsze. Banki mogą stosować własne progi i procedury dla niewielkich sald. Przy większych aktywach grant jest typowym dokumentem wymaganym od osoby zarządzającej spadkiem. Wymagania trzeba sprawdzić bezpośrednio w instytucji prowadzącej rachunek.

Czy jedna sprawa może załatwić majątek w UK i w Polsce?

Czasem część kwestii może być rozstrzygnięta w jednym postępowaniu, ale wykonanie praw wobec aktywów zwykle wymaga lokalnych czynności. Nawet gdy jedno prawo reguluje spadek jako całość, bank, rejestr nieruchomości albo urząd podatkowy może wymagać własnego zestawu dokumentów.

Czy polski spadkobierca płaci podatek w Polsce od majątku w UK?

Może powstać taki obowiązek. Polska ustawa obejmuje w określonych sytuacjach również rzeczy i prawa znajdujące się za granicą, zwłaszcza gdy nabywca był w chwili otwarcia spadku obywatelem polskim albo miał miejsce stałego pobytu w Polsce. Trzeba osobno sprawdzić zwolnienie, formularz i termin.

Czy wybór prawa polskiego w testamencie oznacza, że sprawę zawsze prowadzi polski sąd?

Nie. Wybór prawa właściwego i jurysdykcja to odrębne zagadnienia. Skuteczny wybór prawa polskiego może przesądzić, jakie prawo reguluje dziedziczenie, ale nie zawsze sam w sobie daje polskiemu sądowi jurysdykcję do rozpoznania całej sprawy.

Podsumowanie

Przy spadku po osobie związanej z Wielką Brytanią najbezpieczniejsza kolejność to: ustalić miejsce zwykłego pobytu i obywatelstwo zmarłego, sprawdzić testament i wybór prawa, zidentyfikować część UK oraz położenie majątku, a dopiero potem wybierać procedurę probate, confirmation albo postępowanie w Polsce. Następnie trzeba ustalić, jak wykorzystać uzyskane dokumenty wobec konkretnych banków, rejestrów i urzędów.

Jeżeli w sprawie występują aktywa w obu państwach, kilka obywatelstw, niejasny testament, spór rodzinny albo problem z uznaniem dokumentu, warto przed pierwszym wnioskiem przeanalizować jurysdykcję i prawo właściwe. To pozwala uniknąć kosztownej procedury, która kończy się dokumentem nieprzydatnym do załatwienia właściwej czynności.

Źródła

• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012, w szczególności art. 10, 20–23, 34, 36, 39 i 62.
• Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468, w szczególności art. 1145–1149¹.
• Ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn oraz aktualne informacje Ministerstwa Finansów dotyczące SD-Z2 i SD-3.
• HM Courts & Tribunals Service i GOV.UK – aktualne zasady składania wniosków o probate w Anglii i Walii.
• Scottish Courts and Tribunals Service – informacje o confirmation w Szkocji; nidirect – zasady probate w Irlandii Północnej.
• UK Legalisation Office – zasady legalizacji dokumentów i wydawania apostille.