Dziedziczenie po ojcu i macosze, kto ma prawo do spadku?
• Data: 2025-07-10 • Autor: Marek Gola
Zmarł mój ojciec. Pozostało po nim mieszkanie warte około 80 tys. zł. Ojciec miał drugą żonę. Chciałbym wiedzieć: jaki udział mi przypada, jakie są koszta postępowania spadkowego?
Dziedziczenie przez syna i drugą żonę
Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.).
W pierwszej kolejności wyraźnie podkreślić należy, iż Pana matka, a pierwsza żona ojca, jest wyłączona ze spadku po tymże, albowiem ojciec zawarł nowy związek małżeński. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Innymi słowy, Pana udział uzależniony jest od ilości osób, które dziedziczyć miałyby z Panem. Z Pańskiego opisu nie wynika, czy prócz Pana ojciec miał jeszcze jakieś inne dzieci. Jeżeli do spadku powołany jest zatem tylko Pan i druga żona ojca, wówczas każde dziedziczy po ½ części. Jeżeli miałby Pan jedno rodzeństwo, wówczas każde dziedziczy po 1/3, jeżeli dwoje, wówczas każdy dziedziczy po ¼ części. Inny układ zacznie się wówczas, kiedy będzie Pan miał troje rodzeństwa, a zatem do spadku powołanych będzie 5 osób (4 dzieci i żona ojca) z czego żona dziedziczy nie mniej aniżeli ¼ części, dzieci po 3/16 części.
Dziedziczenie przez dalszych krewnych
Należy zauważyć, że rodzice, rodzeństwo ojca wejdzie do „gry” dopiero wówczas, gdy dzieci i żona odrzucą spadek. Powyższe wynika wprost z treści art. 932 K.c., zgodnie z którym – w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.
Po śmierci Pana ojca, jeżeli nie złożył Pan oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie 6 miesięcy od jego śmierci, dziedziczy Pan spadek.
Powinien Pan obecnie złożyć wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu. Opłata sądowa wynosi 50 zł.
Przykłady
Syn i macocha – spadek po ojcu bez testamentu
Pan Marek, jedyny syn zmarłego ojca, odziedziczył mieszkanie warte 80 tys. zł wspólnie z drugą żoną ojca – panią Anną. Ponieważ dziedziczenie odbywa się na zasadach ustawowych, każdemu przypada połowa majątku. Spór pojawił się, gdy pani Anna chciała sprzedać mieszkanie, a Marek wolał je zatrzymać. Finalnie konieczne było sądowe zniesienie współwłasności, co wiązało się z dodatkowymi kosztami.
Rodzeństwo wchodzi do spadku – więcej spadkobierców, mniejszy udział
Po śmierci pana Jana spadek przypadł jego żonie i trójce dzieci. Mieszkanie o wartości 80 tys. zł zostało podzielone według zasad ustawowych: żona odziedziczyła ¼, a każde z dzieci po 3/16 wartości. W związku z tym każde dziecko otrzymało po 15 tys. zł, a wdowa 20 tys. zł. Gdy zdecydowali się na sprzedaż mieszkania, konieczne było porozumienie wszystkich spadkobierców, co wydłużyło cały proces.
Odrzucenie spadku – dziedziczenie przez dalszą rodzinę
Pani Barbara, druga żona zmarłego, nie chciała przejmować spadku ze względu na długi. Syn z pierwszego małżeństwa również go odrzucił. W efekcie prawo do spadku przeszło na rodziców spadkodawcy – seniorów w podeszłym wieku, którzy nie mieli świadomości, że wraz ze spadkiem przejmą także zobowiązania. Dopiero po konsultacji prawnej zdecydowali się również na odrzucenie spadku, przez co przypadł on dalszym krewnym.
Podsumowanie
Dziedziczenie po ojcu i jego drugiej żonie może wiązać się z wieloma formalnościami i koniecznością dokładnego ustalenia udziałów spadkowych. W pierwszej kolejności do spadku powołane są dzieci oraz małżonek zmarłego, którzy dziedziczą w równych częściach, przy czym małżonek nie może otrzymać mniej niż ¼ całości spadku. Jeśli spadkobiercy zdecydują się na odrzucenie spadku, przechodzi on na dalszą rodzinę, co może prowadzić do nieoczekiwanych konsekwencji, zwłaszcza w przypadku zadłużenia. Warto pamiętać o konieczności złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku oraz o kosztach związanych z postępowaniem sądowym. Każda sytuacja spadkowa jest inna, dlatego w razie wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy w sprawach spadkowych? Skorzystaj z profesjonalnych porad prawnych online. Nasi prawnicy pomogą Ci ustalić, jakie masz prawa do spadku, wyjaśnią formalności i doradzą najlepsze rozwiązania. Szybka i wygodna konsultacja bez wychodzenia z domu – napisz do nas i uzyskaj fachową pomoc już dziś!
Źródła:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
Szukamy prawnika »
» Spłata za życia zamiast spadku po śmierci
» Brak informacji o odrzuceniu spadku przez najbliższych
» Podatek od sprzedaży spadku po rodzicach
» Początek biegu terminu do przyjęcia lub odrzucenia spadku dla danego spadkobiercy
» Sprzedaż mieszkania przez spadkobierców bez przeprowadzonej sprawy spadkowej
